Wednesday, 2 January 2019

Cosmoglotta B 093 (oct 1947)

COSMOGLOTTA

OFICIAL MENSUAL ORGANE DEL OCCIDENTAL-UNION
Redaction e Administration :
INSTITUTE OCCIDENTAL, CHAPELLE (Vaud), SVISSIA
Expedition: Ed. Mayor, 2 Ch. de Bellevue, LAUSANNE 
Abonnament annual: simplic Fr. 5.50, duplic: Fr. 9.50, de propaganda: Fr. 13.50
Serie B, poligrafat. Tel. (021) 9 56 56 Octobre 1947 - Nró 93 (8)
-------------

SENAT DEL OCCIDENTAL-UNION

Li votation, controlat del Societé francesi, ha dat li sequent resultates:

Ha esset electet, per li absolut majorité membres del Senat:

ANGLIA: Federn, Littlewood, Raxworthy.
AUSTRIA: Homolka, Stallinger, Pigal
FRANCIA: De Guesnet, Gilbert, Roux
HISPANIA: Cebreiros
ITALIA: Bevilacqua, Mascanzoni, Dal Martello
PORTUGAL: Beca e Melo
NEDERLAND: Poggenbeck, Koning, Den Outer
RUMANIA: Eschenasy
SVEDIA: Berggren, Blomé, v. Sydow
U.S.A.: Wormser
SVISSIA: Berger, Matejka, Haas
TCHECOSLOVACIA: Podobsky, Stattny, Kajs

Ti 28 membres va nu electer li Academie.

Pro que it es desirabil que representantes mey esser electet anc por li altri landes, un duesim liste va esser proposit por ti landes.

Response al question: Esque un membre del Senat posse esser membre anc del Occidental-Academie ?

Resultate: Un membre del Senat posse esser anc membre del Occ.-Academie.
--------

ORIGINAL AFORISMES

Solmen un micri parte del materialisme dominant in li munde es índispensabil por li vive.

Quant solitari noi es, to deveni nos remarcabil si unquande in ne omnidial aferes noi besona un util consilie.

Nequi posse remplazzar li originalitá de un individue. Ne mem tis quel es plu grand.

Un amore quel forprende li obstacules al malard e facilisa su rascalages producte li sam perniciosi efectes quam il.

Un vive mal plenat es un morte anticipat.

Ante postular que on estima tui honor, ne macula it per propri actiones.

A.E. COrtinas. Lugano (Svissia)

-85-

LI USA DEL PRONÓMINES PERSONAL POS PREPOSITIONES

Li director del Central Oficie transmisset me por response pluri lettres de atentiv letores qui omnes desira explicationes pri li sam objecte, a saver li discrepanties in li presentation del regules grammatical concernent li usa del casus pos prepositiones. Ili constata que in li manuale Matejka on postula li usa del nominative, except por li unesim e duesim person del singulare, durante que li manuale Berger recomanda li usa del casu obliqui por omni persones.

Pro que li tema es sat interessant, yo va tractar it publicmen in Cosm. vice responder individualmen a chascun interpellator.

In li unesim clave de Occidental, editet in 1922, li regul pri li usation del casus pos prepositiones esset formulat talmen: *Li prepositiones reye li nominative*. LI serie esset dunc: "Con mi, con tu, con il (illa, it), con noi, con vo, con ili."

Plu tard li forme del unesim person del singulare "mi" esset viceat per "yo". Ti changeament havet quam ínevitabil consequentie un corespondent modification del regul pri li usation del pronómines pos prepositiones, nam expressiones quam "con yo, che yo, etc." esset manifestmen ínpossibil. It sembla que on in comensa provat arangear li coses per un specie de compromisse; in li brochura "Occidental- Gemeinverständliche europäische Kultursprache für internationales Verkehr"? de quel li parte grammatical es identic con ti de Gär, noi incontra li sequent, modificat formulation del regul pri li prepositiones: li prepositiones reye li nominative o li casu obliqui.

It es totvez poc probabil que li autores de ti nov regul realmen intentet dar libertá in li usation del casus pos prepositiones. Si efectivmen ili vell har continuat considerar li usa del nominative quam egalmen corect, ili ne vell har besonat modificar li regul original. Li directives queles ili ne volet expresser in li regul self, es in realitá contenet in li exemples citat por ilustrar ti-ci. Ti exemples es "con me, che illa, por qui." Ili monstra que on aparentmen ja hat comensat per fixar li casus por du del tri persones del singulare, a saver li acusative por li unesim e li nominative por li triesim person.

Ti factic diferentiation inter li diversi persones ha esset formulat ancor plu explicitmen in li libre "OCCIDENTAL, die Weltsprache", editet in 1930. Ta li regul es: "Pos prepositiones on posse usar o li forme subjectal o li formes objectal, ma solmen me e te: con me, con te, con il o con le, con noi o con nos, etc."

Por ne tro alongar ti exposite, yo adjunte sin long explicationes, i.e. simplicmen sub forme de tabelle, li regulation perductet in li modern manuales de Occidental:

-86-

Matejka -- Berger -- Raxworthy
con me -- con me -- con me
con te -- con te -- con te
con il (ella) -- con le (la) -- con il (ella)
con noi -- con nos -- con nos
con vu -- con vos -- con vos
con ili -- con les -- con ili

Li divergenties existent es dunc mem plu grand quam nor corespondentes suposi, nam vice haver solmen du diferent formulationes, noi ne have minu quam six, quam resulta ex li exposite in supra.

Tämen, si noi examina li coses un poc plu atentivmen, noi constata que ne solmen omnicos explica se tre facilmen, ma ancor in realitá ti divergenties es ínexistent.

Li modification del unesim regul citat in li claves esset li logic e ínevitabil consequentie del modification del formes del pronómines personal. Noi posse dunc lassar ti regul definitivmen exter discussion sam quam li regul de 1928 de quel li essentie es implicitmen contenet in li regul de 1930. *Or ti regul de 1930 (formulat de Sr Ramstedt in su cursu de Occidental in "Occidental die Weltsprache) forma li base de omni altri regules citat in supra*.

In realitá li formulationes contenet in li manuales de Matejka, Berger e Raxworthy es solmen variantes del regul Ramstedt a quel ili es efectivmen conform in lor essentie.

Li regul docet in li manuale Raxworthy coresponde in su formulation a ti proposit de E. de Wahl in su articul "Li pronómines personal" (Cosmoglotta B 18). Por esser totmen franc, li argumentation de Sr. De Wahl sembla me un poc hasardosi, ma yo ne intente discusser ci su prova de justification: yo contenta me per exposir li factes.

Sr Berger ha, in su manuale, dat li preferentie al regul general que omni prepositiones reye sempre li casu obliqui. Ti regul have li merite del simplicitá. ULtra to it egarda li facte que anc in li lingues vivent li prepositiones reye sempre li acusative. Advere tis-ci posse esser combinat anc con altri casus (genitive, dative, instrumentale, prepositionale), ma, e to es lu essential, nequande con li nominative.

Li regul Matejka visa al obtention del max grand congruentie possibil inter Occidental e li vivent lingues romanic. Noi constata que in li grand majorité del casus (solmen francesi fa un exception) li forme del pronómines del unesim e duesim person del singulare, usat in combination con prepositiones, es in ti lingues diferent del formes nominatival del pronómines absolut. In revancha, in omni altri persones li forme del pronómines usat pos prepositiones

-87-

es, benque representant grammaticalmen genuin acusatives, *sempre identic a tis del nominative*. Vi quelc exemples:

francesi

nomin. acusat.

moi -- avec moi
toi -- avec toi
lui -- avec lui
elle -- avec elle
nous -- avec nous
vous -- avec nous
eux -- avec eux
elles -- avec elles

italian

io -- con me
tu -- con te
esso -- con esso
lei (essa) -- con lei (essa)
noi -- con noi
voi -- con voi
essi (loro) -- con esse (loro)
esse (loro) -- con esse (loro)

hispan
yo -- con mi
tu -- con ti
él -- con él
ella -- con ella
nosotros -- con nosotros
vosotros -- con vosotros
ellos -- con ellos
ellas -- con ellas

portugalesi

eu -- com mim
tu -- com tim
êle -- com êle
ela -- com ela
nós -- com nós
vós -- com vós
êles -- com êles
elas -- com elas

ladin

eau -- cun me
tü -- cun te
el -- cun el
ella -- cun ella
nus -- cun nus
vus -- cun vus
els -- cun els
ellas -- cun ellas

Sur ti particularitá apoya se li regul Matejka, secun quel li prepositiones reye li nominative, except por li unesim du persones del singulare.

Pro manca de spacie yo ne posse ci dar plu mult indicationes pri li respectiv valore del variantes Berger e Matejka, ma deve contentar ma per li simplic exposition del concret factes.

Noi vide que omni variantes del regul Ramstedt concorda inter se concernent li unesim e duesim person del singulare queles es ínvariabilmen usat con li pronómines del casu obliqui. Li divergenties jace in li pronómines a usar in

a/ li triesim person del singulare e del plurale (por quel Matejka e Raxworthy recomanda li nominative, durante que Berger prefere li acusative) e

b/ li unesim e duesim person del plurale (u Berger e Raxworthy usa li acusative, durante que li regul Matejka previde li usa del nominative.)

Quam ja dit, omni ti formulationes es conform al fundamental regul Ramstedt. Ma durante que Ramstedt explicitmen admisse li usation del formes acusatival *in omni persones) (conform al variante Berger), il restricte in practica ti usation ostentativmen al unesim e duesim person del singulare e del plurale. On

-88-

no trova in su cursu de Occ. un sol exemple de pronómine acusatival del triesim person (con le, con la, etc.); il sempre e ínvariabilmen usa li nominative (por qui, in illi, contra il, inter illi, con illa, a il, etc.).

Ma anc Sr. Berger quel ne solmen permisse, ma directmen recomanda li formes con le, con la, etc. ne seque ti regul in li practica. Quam monstra su contributiones in Cosm., il usa in realitá li nominative por li triesim person del singulare e del plurale. Li cause es tre simplic: durante que li regul Berger es perfect in teorie, it ne adapta se al exigenties del practica. Formes quam "con le, con la, con les, etc." es sentit quam sammen ínnatural quam "con yo" e con "tu". Li practica ja ha decidet in favore del regul Raxworthy-Matejka...

In revancha, concernent li unesim e duesim person del plurale, li practica sembla esser in favore del regul Berger-Raxworthy. It es desfacil explicar se li cause de to, nam it ne existe un sol plausibil motive pro quo "con nos" vell esser plu corect quam "con noi". Yo probabilmen ne erra serchante li explication in li facte que li forme del pronómine "nos" es plu familiari, pro que plu expandet (FHPLad.) quam "noi", unicmen italian. E pro que ti forme "nos" servi in li aludet lingues tam por li nominative quam por li acusative, it evidentmen aspecte anc in Occidental tot familiari pos prepositiones. To es in céteri li motive pro quel yo ne hesita usar self ti formes acusatival sempre plu frequentmen, benque yo continua ne esser convictet pri lor superioritá in relation con li formes nominatival. It es unicmen un concession al preferenties conscient o ínconscient del majorité.

In li practica it es totalmen egal quel del tri regules, de Rw., de Bg., o de Mt., on seque. Chascun mey sequer su propri preferenties... Ma esque ti diversitá, oficialmen concedet, es desirabil in li interesse del unitá del lingue. In se self un cert unitaritá es evidentmen preferibil, ma in ti precisi question li discussiones inter li membres del INTAC, vice har completmen aclarat li problema, sembla me in contrari har monstrat li ínpossibilitá pruvar per scientic argumentes li absolut rectitá de alquel del diversi solutiones adoptet super li altris. Except si li Academie trova un metode absolutmen ínfallibil por far un decision autoritativ inter li diversi possibilitá de solution (pri quo yo fortmen dubita), it va esser preferibil mantener li hodial regime de libertá relativ. Li practica va monstrar quel metode jui definitivmen li preferentie del usatores.

A. Matejka (Svissia)
--------

NOI SEMPRE SERCHA COLABORATORES.

Li Institute Occidental, por descargar se de mult labores, sercha colaboratores in Svissia. Li labores es sempre facil, ma ili deve esser executet conscientiosimen, e max rapidmen.

-89-

FRANCESI, LINGUE EUROPAN

On just publica li conclusiones del conferentie evenit in fine de septembre sub li auspicies de UNESCO, e quel reunit li expertes linguistic de sett diferent landes. Tis-ci ha recomendat unanimmen li usation del francesi por omni nationes europan in li interesse del unitá del continent.

Li expertes concludet que it esset ínpossibil imposir li usation de un lingue unic por li tot terra. Ili concordat por proposir du lingues auxiliari mundan - francesi e anglesi - e ott lingues auxiliari regional, secun li diferent partes del munde.

Francesi vell esser li unesim lingue auxiliari por Europa, URSS e Proxim Oriente; anglesi vell reciver li duesim plazza.

In Africa francesi e anglesi vell esser li du lingues auxiliari, li continent nu divident se in du regiones in quel domina actualmen li un e li altri lingue.

In li reste del munde - latin America, India e Indonesia - anglesi vell luder li unesim rol e francesi li secund.

In li grand regiones linguistic ja citat, li lingues regional vell distribuer se talmen: francesi in Europa, russ in URSS, arab in Proxim-Oriente, hispan in latin America. Industani in India, chinese (mandarin) in Chinia, malesi in Indonesia e diferent dialectes in Africa.

(trad. F.L.)
-------

RECEPTU DEL "RILLETTES DE TOURAINE"

(Svin-hachage del region de Tours, Francia)

Desossar svinin carne, posir in un sat grand recipiente (caldron) pezzes de omni species: grass e magri, cupat ne tro gross, anc con li osses quel da un bon guste. Adjunter un 1/2 glassade de aqua quel va evaporar se boliente, pipre, sale (ott til deci grammes por un demí kilo de carne), e aroma secun guste personal (laure, timian o cariofil). Pipre in granes es preferibil. Presc in li fine del cocinada, adjunter blanc vin (un glassade por un micri quantitá), quel talmen es cocinat con li svin-hachage.

Quande li hachage ha esset cocinat durante li necessi témpor, on extrae li tot grasse e li osses ex li foy, on bon aplata li svin-hachage, poy on reposi un parte del grasse, on fa cocinar e on plena pottes, lassante un micri borde.

Durante li refrigidation, med un furcette, infundar du o tri vezes li svin-hachage quel tende reascender, por que omnicos mey esser mixtet. Li sequent o li duesim die, far fonder li restant parte del grasse e covrir li pottes per it, lassar refrigerar durante un o du dies. Covrir li pottes per papere, e plazzar les in un tre sicc loco, nam li "rillettes" mofa facilmen. On posse conservar les pluri mensus.

-90-

PROFETIC PAROLES DE PH. LEBESGUE PRI L.I.

"A un mundal statu de coses, a universal besones, convene un international idioma a quel va venir unificar se li altri particularistic lingues.

- Noi have Esperanto e cent altri sistemas de omni species.

- Necos artificial es possibil quande it acte se far germinar e crescer un vivent organisme. On posse greftar, talliar, imposar al árbor tal o tal forme de spaliere o de plen vente: on ne posse fabricar su grane, mem pruntante de altri granes li chimic elementes quel deve composir it. It existe póllen e pistille!

Omni mundal lingue va esser solmen li perfectionament de un vivent lingue, lu max bon adaptat al social conditiones quam al intelectual aspirationes del Future.

Alquel linguage de creation sistematic ne posse pretender viver e universalisar se, si su tot fisiologie ne prunta se del max evoluet idiomas vivent quel ha devenit un specie de virtual summa, adequat al movement del vivent idés, per progressiv simplificationes e condensationes.

Esque it ne es surprisant que li max reconosset projectes de universal lingues ha til nu monstrat li exclusiv tendentie a aproximar se vers li lingue roman ?

E Esperanto es solmen un aparent exception.

Ma ti roman lingue self ha procreat per legitim nascentie li modern francesi, quel evolue sempre, e per bastardie: anglesi, latin greftada sur li trunc saxon con celtic crescones. Al altri extremitá de Europa, li rumanian, con magyar e grec crescones, monstra un analog fenomen.

Ph. Lebesque. Peregrinagre a Babel. 1911

N.B. On save que in un personal lettre a Sr. Pouget, Francia, Sr Lebesque, li celebri poet francesi scrit:

"Li grand merite de Occidental es su ínmediat comprensibilitá a quicunc es un poc cultivat (o instructet). De ti látere, it apare me superiori a Esperanto, quel tamen ha beneficiat extraordinari incorageamentes, ma quel es mult minu facil quam on ha assertet it..."
--------

PROVERBIES
U vu va trovar un hom sin defecte ? (Fénelon)
Li mocada es sovente povritá de esprite. (La Bruyère)
Li etá, ínsentibilmen, ducte nos al morte. (Racan)
Sol li moderat erras es a timer. (Vinet)
In li munde it es plu facil audir un ecó quam un response.

-91-

ASSOCIATION POR INTERNATIONAL SERVICIE

Continuation del listes. Inscrition sv. Fr. 1.--

90 Moess Eugen / Winzingergasse / 1/5 WIEN 19/117 / AUSTRIA / professor / 1900 / M.A.Esp.FGILTSlov. / Occ / cor gen p div tem, exch pc pm 33.38.49.65.70.72.91.

269. BEAUFON Roger / VILLON par Cruzy-le-Chatel (Yonn) / FRANCIA / lignero / 1910 / F.AIHFOcc / 00.03.05.10.15.16.18.19.20.30.32.33.5.51.61.63.

292. CALEK Bohuslav / PONIKLA 87 / TCHECOSLOVACIA / catolic sacerdot / 1917 / T.AG / Occ.

293. CALLE Claude Georges / MANNEVILLE-sur-RILLE/ FRANCIA / instructor / 1924 / F.A.H. Occ.

294. BAZZANI Silvano / Villa Fiorentina / SAMONE (Modena) / ITALIA / tecnic functionario e jurnalist  / 1921 / I.F.O.L. / I.Occ / 07.37.39.45.62.63.69.85.98.

295. COLLET August J. / Lonnekermarkeweg, Hooge Boekel / ENSCHEDE / NEDERLAND / Docente / 1927 / Ned A.F.G.L.Esp.Ido.Occ. / steno e dactilografie, exch. rev'ues profes. p ti tom.

296. BROCKELMANN Walter R. / Amthausgasse 7 / BERN 3 (Federal Palace) / SVISSIA / federal functionario / 1917 / G.A.F.G.Ho.I.Gr(ancian) / Occ.A.F.G.Ho.I / pc lt / 00.04.09.49.78.80.81.82.83.92.exch.pm

297. MALNORY Maurice / Rue de la Toute-Petite 23 / DRANCY (Seine) FRANCIA / employato / 1918 / F.H.A. / Occ.F.H.A. / 32.39.70.78.80 gen. 90 teatre, cinema / 79.

POR UN ADRESSARIUM DE APIS

De divers láteres on insistentmen demande un reedition del adressarium de APIS (Association por international servicie), nam li edition 1937 es completmen exhaustet e li adresses ne plu valid.

In facte un tal adressarium es max necessi por nor movement. In sam témpor noi intente reorganisar APIS, nam noi vole que ti institution mey dar li max util servicies a omni nor membres o interessates quel desira trovar corespondentes tra li munde. Pro to, noi peti omni interessates far nos suggestiones pri modification del actual organisation.

Adplu noi invita omnes inscrir se max rapidmen quam membre med li carte de adhesion quel ili deve demandar a APIS, Institute Occidental, CHAPELLE (Vaud) Svissia.

CATOLICOS-OCCIDENTALISTES:

Noi desira fundar un occidentalistic section, ma noi besona vor colaboration e auxilie e noi peti vos pri afabil adhesion. Li tchecoslovac catolic yunité intente editer un jurnale in Occidental. Ples scrir al adresse: Boh. Calek, catolic sacerdote, PONIKLA 87, pr. Jilemnice, Tchecoslovacia, e tande noi va informar vos plu detaliatmen. Noi anc peti vos misser nos li adresses del catolicos de vor land queles have interesse por nor action.

-92-

ABREVIATIONES IN LI L.I.

In un recent numeró de Cosmoglotta, on mentionat li "Buró international de labor", con li abreviation "B.I.T.".

In realitá, ti abreviation coresponde al expression francesi "Bureau international du Travail". Secun mi opinion, on vell dever scrir "B.I.L." pro que it acte se pri un organisation *international*, conosset in omni landes. Altrimen dit, in tal casus on deve far coresponder li abreviation con li denomination in li lingue international. Talmen on va scrir F.M.Y.D. (Federation mundal del yunité democratic), F.S.M. (Federation sindical mundal)... O.U.N. (Organisation del Unit Nationes), etc.

Ma on deve far coresponder li abreviation con li denomination in li *lingue original* quande it acte se pri organisationes *national*, por exemple: C.G.T. (Confédération générale du Travail - francesi), S.E.D. (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands - german), A.F.L. (American Federation of Labor), etc...

Naturalmen, li organisationes interlinguistic conserva sempre li nómine original e li abreviation corespondent, per queles ili es conosset: I.A.L.A. (International Auxiliary Language Association), S.A.T. (Sennacieca Asocio Tutmondo).

On va egalmen sequer ti principies por designar alcun landes, por exemple U.R.S.S. (Union del Republicas socialistic sovietic), 1-im regul, nam ci, in realitá, es representat diversi nationes con diversi lingues.In contrari on va scrir U.S.A. pro "United States of America", 2-im regul.

It es possibil que yo oblivia alcun particularitás, ma yo crede que, per ti simplic remarcas, omni casus posse esser regularisat in rational maniere.

W. Gilbert (Paris)
-----------


DONATIONES POR OCCIDENTAL

Li sempre plu grand custas de printation causa nos grav sucies financiari, e noi devet publicar in 1947 solmen 3 numerós printat vice quar previdet, e malgré nor volentie, regretabilmen... 9 numerós multiplicat. It sembla nos que nor ardent desire editer omni numerós printat es ancor desfacilmen realisabil. Certmen li númere del abonnates augmenta regularimen e atinge un ciffre injoyant, ma li desfacilitá consiste in transferter li moné in Svissia. Mem in cert landes quel reaperte se al vive normal li númere del abonnates augmenta sempre plu mersí al devotion del agentes landal, ma it es ínpossibil obtener li moné necessi por payar nor editiones.

Pro to noi exhorta li coidealistes habitant landes ex queles li transfertes es admisset, subtener nos til quande li situation va redevenir normal.

-93-

CRONICA

ANGLIA. -- Noi ha omisset signalar que nor coidealist H.D. Akerman (London) ha fat un discurse pri Occ. li 25.6.1946 che li Institute of linguists de London, e li 13.12.1946 che li grand municipal scol de lingues in London.

"International Memorandum", may 1947 contene un articul "Occidental, lingue del paroles international" (de Guesnet), "What's that in Occidental ?", articul concernent li studie de "have" por li Angleses (Littlewoo) e in fine "Activitá del Britannic Occidental Association".

FRANCIA. In li reunion del 4 julí in Paris Sr. de Guesnet raportat pri su viage in Svissia durante quel il havet li plesura incontrar, in Bern, Sres Matejka, Lagnel e Dr Haas, e in Luzern, Sres Haller, Erni, Bückel e Hofstetter. Benque li témpor esset curt, tamen li conversationes esset interessantissim. Mult mersias por li afabil e cordial acceptation !

Li 31 julí, noi posset acceptar durante quelc hores Sr. Heinz Jacob de London, conosset Idist, e su marita. Tal incontras es sempre injoyant.

Durante li Congresse del Federation del Laboreros de Ferrovias, quel evenit li 2-5 julí con 1.500 delegates, W. Gilbert distribuet circa 250 exemplares del bulletin "Renascentie". Pluri partiprendentes petit informationes.

"Le Populaire" (socialistic jurnale) del 22 junio contene un articul de prof. Aurélien Sauvageot, del scol del Oriental Lingues, por li L.I. e IALA. "Yo constate que null congresse de scientistes, de politicos, de jurnalistes o de scritores usa Esperanto, mem accessorimen. Dunc li cause es judicat!".

"La Grande Réforme", organe por neo-maltusianisme, conscient maternitá e control de nascenties, in su Nró de august publicat un comunicate de U.P.I. por Occ. e IALA.

"Li arte líber". - Li annual exposition del "Arte líber" evenit in li Palais de New York, Paris, del 10 til 27 julí, con plu quam 1.100 picturas e sculpturas. Sam quam li ultim annu, li bell ilustrat catalog contene li prefacie e statutes in Occ. Li directives de ti federativ association es: "Li decadentie del Arte e li misere del artistes marca li falliment del nationes, li ínpotentie del regimes e li fine del civilisationes. Li artist deve esser in li punte del combatte por li liberation del homanité, aprendente al popul a vider, a pensar e a acter." Li Arte Líber desira li fundation de analog associationes exter Francia. Ples scrir al secretario Henry Geuffroy, 42, Rue de la Tour d'Auvergne, Paris, IXe, Francia.

"Renascentie" Nro 7 (August 1947), bulletin democratic international, redactet tot in Occ., contene: "Li modern L.I., instrument del imperialisme ? - Li migration de Ost-Germania. - Cronica. - Publicationes recivet." Abonnament annual:

-94-

50 fr. francesi che li redactor: W.GILBERT, 58, Rue de la Paix, Choisy-le-Roi (Seine) - Francia - Post-chec conto Paris 5539-99.

GERMANIA. - Sr. R.C. Raedler, Wehkirch (Zone sovietic) fat aparir un folie multiplicat titulat "Perspective". Li nr. 3 (11.8.47) es dedicat al anniversarie de nor maestro E. de Wahl.

SVISSIA. -- "Cive del munde" de august aparit con sempre interessant novas: Avise al membres del O.U. Publicationes recivet. Efectiv auxilie, etc.

Li activ propaganda fat in li presse sviss durante julí-august, mersí al Espo-congresse, permisset nos informar completmen li redactores pri li qualitás del du lingues. Un cert númere de jurnales ha publicat textus comparativ, por ex. "Schweiz. Bankpersonal-Zeitung" (Bern) - It mem recenset Cosm. in li sam numeró; "Emmenthaler Blatt" (Langnau); "Neue Bündner Zeitung" (Chur); "Landschäftler" (Liestal); "Der freie Rätler" (Chur); "Zolliker Bote" (Zollikon); "Nidwaldner Volksblatt" (Stans); In li "Luzerner Neueste Nachrichten", noi lee: "Max facil a introducter, e pro to li final lingue auxiliari mey esser Occidental. Li "Neue Einsiedler Zeitung": Noi crede, que hodie li Esperanto-sistema es superpassat per li plu bon Occidental-sistema, si anc li merites del Esperantistes pri li creation de un munglingue ne mey esser negliget".

Nor old coidealist, Sr. Major Tanner, con su sempre yun cordie, fat li 28.9.47 propaganda por Occ. in ocasion del tirolesi Ladines del Dolomitan valleyes, quel venit fraternisar a Scuel con li Ladines del Engiadine. Il particularimen distribuet li doc. 200.


Li grand diale "Die Tat" hante publicat li 27.7.47 un articul in Esperanto "Ni konstruu ponton ?" insertet un articul de un de nor coidealistes "Moderne Welt-Hilfsprache", in quel es dat li traduction in Occ. del supra articul in Esp-o. Excellent procede quel da al letores li possibilitá *comparar* li du lingues... e mem scrir nos, nam li autor ne hat obliviat indicar nor adresse.

"L'École bernoise" del 13.9.47, ha publicat in german un articul "Definitiv lingue auxiliari international ?", de Dr Haas, con textu in Occ.

Li revúe "Europa", de Basel publicat in su nró de octobre un interessant articul de Sr. Matejka: "Une langue internationale ?", mentionante li labores de IALA.

TCHECOSLOVACIA. - Nor coidealistes de Tchecoslovacia es sempre max activ e lor propaganda developa se con grand fortie. Ili continua publicar "Occidental, voce de Praha". Li nr. 2 (20.6.47) parla pri Jan Amos Komensky, autor del interlingue, galerie de nor pioneros, e mult altri interessant comunicationes. Li nró 4 (3.9.47) nota li decision del UNESCO selecter li lingue francesi quam comun lingue de Europanes. "Un bon Occidentalist, di un apelle, 1/ Aprende perfectmen Occ.

-95-

2/ abonna Cosm. / 3 subtene nor movement per su labor e per moné 4/ porta li insigne. 5/ propaga Occ. sempre e partú per omni bon manieres". Un Doc. 1/1947 monstra li complet organisation del Occ. propaganda in Tchecosl.
-----------

KOSMOGLOTT
Por completar colectiones del annu-series 1922-1926, li Institute Occidental Chapelle, peti li possessores de ancian numerós indicat infre far efortia de precie: 1/1922, 1 e 6/1923; 1-2, 5-6/1924, 1-2, 3-4, 5, 6, 7/1925; 1, 2, 3, 4,/1926

Noi anc reprende con bon conditiones omni altri numerós.

NOV CONCURSE:
Hodie noi aperte un nov concurse che nor letores. Vi li question:


3 excellent manieres propagar Occidental

Li solutiones deve esser max practic e eficient. Noi ne demande grand planes de publicitá besonant mult moné. In contrari, li solutiones queles vell esser max modic va obtener li preferentie del jurie. Ti-ci va esser constituet del redactor de Cosm., del president del Occ.-Union e del Director del Central-Oficie. Li 3 max bon solutiones va esser premiat per libres de un valore respectivmen: Fr. 10.-, Fr. 5.-, Fr. 2.50.

CLUB INTERNATIONAL DE EXCHANGE DE CORESPONDENTIE
"The Aetne Exchange Club" es li club quel invita al exchanges filatelic e del objectes por colectiones con omni colectores del munde. Aetne Post es li bulletin quarlingual (de quel un es Occidental!) quel, chascun trimestre va misser vos li complet liste del membres. Ples adherer a ti club e vu va reciver un ilustrat carte artistic, li bulletin quarlingual e por chascun nov membre presentat un prolongation de tri mensus del abonnament a TAEC.

Contribution de abonnament a TAEC: Per annu 1 dollar USA o -5/-. Francia 120 Fr, Svissia Fr 4; Nederland f. 3.-; Tchecoslovacia 50 Kc., etc. (Valore equivalent por li altri landes). Postmarcas nov in series complet, comemorativ e aeran in curse o 20 response-cupones international es acceptat in payament. Omni corespondentie al Director del club: Dr. Cirino, P.O.Box 213, Catania (Italia)
----------

VIENNA: In li ultim moment noi es informat pri li morte de Sra Gisela Homolka, marita de nor car coidealist, Sr. Dr. Homolka, anteyan presidente del Occ.-Union. Nor emoet condolenties a nor amico in ti trist dies de luctu.
------------

COSMOGLOTTA: Editor responsabil: Fred Lagnel, Chapelle-Vaud, SVISSIA
Chef-Redactor: Ric Berger, prof, Morges, SVISSIA

-96-

Tuesday, 1 January 2019

Cosmoglotta B 092 (sep 1947)

COSMOGLOTTA

OFICIAL MENSUAL ORGANE DEL OCCIDENTAL-UNION
Redaction e Administration :
INSTITUTE OCCIDENTAL, CHAPELLE (Vaud), SVISSIA
Expedition: Ed. Mayor, 2 Ch. de Bellevue, LAUSANNE 
Abonnament annual: simplic Fr. 5.50, duplic: Fr. 9.50, de propaganda: Fr. 13.50
Serie B, poligrafat. Tel. (021) 9 56 56 Septembre 1947 - Nró 92 (7)
-------------

FUMATORES CONTRA NON-FUMATORES

Yo ha leet con grand interesse li articul de nor amico De Guesnet in nr. 90 de Cosmoglotta B. Forsan it va amusar li letores audir anc alquo pri mi propri experienties in ti dominia.

Por strax fixar li factes: Yo ha esset fumator desde circa 30 annus. Quam omnes, yo comensat per li cigarette, ma desde li etá de 30 annus li pip e li cigare yo fumat exclusivmen. (quant plu fort tant plu bon).

Yo vell mentir diente que mi marita sequet mi manifestationes fumatori con particulari simpatie. Ella in contrari amarimen plendit pri li sanitari e economic ínconvenienties de omni specie causat per li assortet superabundantie de fuma in nor logí. Li color del cortines esset un objecte favorit de su cochemares. Li aqua hant servit al lavation del aludet cortines vell - ella dit - posser esser usat quam incre (que in realitá apen posse esser regardat quam desavantage de economic vispunctu). Ella anc ne mancat enumerar omni bon e bell coses queles yo vell har posset aquisiter con li moné expenset por cigares e tabac. Ti argument advere fallit impressionar me, nam yo savet in antey que omni ti bell coses vell in li concret casu automaticmen dever ceder lor plazza al peliss-mantó quel de sempre esset li objecte del aviditá de mi marita.

Del vise-punctu del sanitá mi conscientie esset in perfect reposa. Yo havet le medicos por me. Yo ancor bon memora li astonament per quel yo sequet li performanties fumatori de Sr. Dr. H. Brismark durante li Ido-congresse de Sopron. Yo ne posset impedir me far le remarcar que su amore por li cigare semblat me desfacilmen compatibil con li preceptes del arte hippocratic de quel il esset self un del max ilustri representantes. Dr. Brismark respondet me aproximativmen lu sequent: "Yo es medico e pro to yo ne va ear til pretender que li usa del tabac es particularimen salutari por li córpor homan. Ma de to ne seque que li fumada deve necessimen e sub omni circumstanties esser nociv. Tam long quam li córpor ne reacte in maniere desfavorabil al adduction

-73-

de nicotine, yo vide null necessitá por renunciar a un hábitu quel causa me íncontestabil plesuras. Si alquande yo constata que li functionament del organisme es perturbat per ti hábitu, yo alor save quo yo have a far e yo va esser sat inteligent por tirar ex ti constatation li necessi consequenties."

It es evident que li sagiesse parlat tra li bocca de mi interlocutor e yo ancor hodie ne vide que on vell rasonabilmen posser objecter a su argumentation.

Li vise-punctu de mi ex-collego idistic esset confirmat plu tard de un altri medico quel exerci su benefant mestiere in li cité quel have actualmen li honor contar me inter su habitantes. Yo hat fat venir ti medico por far retablisser li normal functiones de mi organisme de quel li desequilibrie manifestat se por somnies agitat. Mi marita, quel rarmen manca un ocasion por far li remarcas max ínoportun in li max mal selectet moment possibil, trovat nequo plu bon quam racontar a ti medico que yo customa fumar quam un pumpero (de u ti reputation ha venit al pumperos yo ne save), ella suggestet que ti hábitu esset forsan ne totalmen sin relation con li perturbation fisiologic de queles mi organisme esset li objecte. Pos har victoriosimen resistet al poc cristan ma homanmen comprensibil tentation strangular mi marita, yo expectat con stoicisme li verdicte del medico. Ma ti-ci, un remarcabilmen digni representante del arte Esculapan, monstrat se al altore del circumstanties. Per un geste de manu il forbalayat li absurd insinuationes de mi marita e adjuntet negligentmen: "Oh, vu save, quande un malade ha arivat al punctu u il plu ne posse suportar li tabac, vu posse considerar le quam perdit (...vous pouvez dire qu'il est f...u !)."

Yo sentit me revigorat per ti sagi paroles durante que mi marita, profundmen deceptet, retraet in su conche.

Regretabilmen yo havet plu tard li desfortune consultar un altri medico quel ne esset self, quam li prim, un fumator inveterat. Pos har auscultat me, il questionat me esque yo fuma mult. Yo dit le francmen que yo es un amico del herbe Nicotic, ma que yo practica li arte fumatori con moderation, li consumation dial ne excedet admaxim 6 cigares e 7-8 pipes (soledís e legal feste-dies exceptet). Sat strangimen li venerabil representante del Facultá ne semblat impressionat per ti exemple de ascetisme; il dit me que il hat constatat che me, inter altricos, un levi intoxication nicotinic e il adjuntet a su ordonantie li frase "Diminuer li usa del tabac". Verbalmen il dignat explicar me quo significa ti prescrition in li practica, a saver: total supression del cigares e admaxim 2-3 pipes in li véspere.

Yo retrovenit in hem con li firm intention monstrar me al altore del circumstantie. Ne essente un hom rich, yo naturalmen ne posset payar me li luxu, lassar putrir in lor buxe li ca. 80 cigares queles restat ancor de mi stock, penosimen amassat durante li dies de Christmas 1946. Yo dunc comensat li cura por conscientiosimen liquidar li litt stock, ma pos que li ultim cigare hat esset

-74-

fumat, yo monstrat, quam mi amico De Guesnet, que yo es umn mann e ne un debilon: yo strictmen obedit li ordonantie medical e bannit energicmen omni ulteriori specialitás Habanic ex mi exercities fumatori dial.

Quam ja dit in supra, li medico hat fixat li númere del autorisat pipes a 2-3 e, sin voler fanfaronar, yo posse dir que yo nequande, o adminu tre rarmen excedet li maximum de 3 pipes. Por esser absolut sinceri, yo ne vole celar que li obtention de ti brilliantissim resultate ha forsan esset levimen facilisat per li utilisation de un totalmen nov modelle de pip de quel yo hastat far li aquisition strax pos har liquidat mi stock de cigares. Ti pip esset constructet specialmen por economisar li inflammettes, nam su cap havet li capacitá de circa 4 pipes ordinari e pluri persones suspectet que yo hat comprat ti modelle in ocasion de mi ultim viage a Brobdingnag.

Li veritá obliga me constatar que malgré li conscientiosi obedientie al decretes de mi medico, li efecte amelioratori sur mi sanitá ne esset sensational. Támen, de vise-punctu terapeutic ti constatation ne esset sin valore: it monstrat clarmen que li intoxication nicotinic quel li medico hat decovrit che me ne posset har esset li cause primari de mi fisiologic desequilibrie: li efectet ya persistet malgré li radical diminution del consumation tabacal. Ti constatation vat dunc permisser al medico orientar su nov serchas in un altri, li *bon* direction.

Ma ante que yo havet li ocasion retornar che mi medico e informar le pri li negativ resultate de su terapeutica li afere prendet un tot novi torne, provocat per li publication del articul de Sr. De Guesnet.

Yo ha rarmen esset tant iritat per un articul de jurnale quant to ha esset li casu pri li articul de Sr. De Guesnet. Li autor have un tant ínnocent e támen insidiosi, un tant charmant e malgré to ínmiscomprensibil maniere por far vos comprender que il ne predica, ma que it ne es su culpa si vu es tro obtusi por vider que vu es preferibilmen un idiot si vu nu fa quam il, que it es vos ínpossibil resister a ti mut invitation. (Si ti frase sembla vos levimen obscur, ples releer it e repetir li operation til que vu ha comprendet). In vise del resultate final, li certitá que li autor naturalmen nequantmen intentet dir desagreabil coses a su letores, constitue solmen un mediocri consolation por li seniores fumatores. Li iritation veni de que vu es íncapabil refutar li argumentation del autor per un sol parol, durante que vu save que in li practica li afere presenta se tot altrimen. To ne es un gratuit afirmation, nam yo espera har monstrat in supra que tam de medicinic quam de economic vise-punctu li avantages queles vell dever o har devet resultar por me del supression del tabac es in realitá ínexistent. Si yo malgré to decidet sequer li consilie de Sr. De Guesnet e renunciar totalmen al

-75-

consumation de tabac in quelcunc forme, to esset pro tot altri motives queles yo ci ne vole enumerar.

It es nu exactimen 8 semanes desde que yo fumat mi ultim pip e vu naturalmen es curiosi saver qualmen li experiment successat che me. Nu, it es certmen un bell cose saver que on ha prendet un bon resolution e que on ha havet li corage persister in it contra mares e tempestes. Ma, pro que yo anc ha prendet li resolution esser absolut sinceri in ti articul, yo ne vole celar que ti satisfation malgré omnicos ne representa por me un bronn de joyas sin límites. It ha existet momentes quande it vell har esset minu dangerosi excitar un aligator malhumorat per un clove oxidat quam questionar me pri mi impressiones de non-fumator. Vu vide dunc que li cose es tre seriosi. E yo anc ne vole tractar it quam tal.

Li articul de Sr. de Guesnet hat avertit me que solmen li 8-10-esim dies es realmen penosi, ma que pos ti periode on mem ne plu pensa al fumada. Tre bon, ma ti 8-10 dies queles in mi casu vell just coincider con mi vacanties, esque ili ne vat ínevitabilmen ruinar mi tot plesura? Nu, it sembla que yo ne es un mann quam li altres. Contrarimen a omni leges del natura yo esset, del unesim til li ultim die del vacanties, ne solmen nequande íncomodat per li brusqui abstention total de fumada, ma yo in facte presc ne sentit li beson fumar. Li periode cruceal hant passat sin provocar complicationes, yo esset autorisat esperar que mi nov statu de non-fumator ne vell ofertar alquel desfacilitá ulteriori. Ma in to yo errat. Desde que yo es denov in hem, li tentation fumar, vice desaparir totalmen, in contrari augmenta chascun die...It es un constant lucte inter li rason e li fisic besones del organisme. Li rason di: Li fumada posse o ne haver efectes detrimental sur li organisme, ma li abstention de fumada in null casu posse esser nociv. It es dunc sempre preferibil ne fumar. Li natura di: Tu save que tu besonat fumar in véspere por posser producter labor intelectual. Tu debi al fumada lu poc de inspiration quel ductet tui plum. Tu constata que tu plu ne posse laborar quam antey e tu have dunc li pruva que li fumada respondet che te a un fisiologic necessitá. Alor pro quo tu ha cessat fumar?

Til nu li rason ha manet victor in li combatte...ma it es me ínpossibil dir quant long to va ancor durar.

Vu va forsan dir: in li tot historie it existe adminim *un* íncontestabil victor, a saver vor marita. Ve, trivez ve, vu erra! Ella ne solmen fat me null complimentes, ma *ella mem ancor ne ha remarcat que desde plu quam 8 semanes yo ne plu fuma!* It es a desgustar vos devenir vertuosi.

A. Matejka

-76-

CRONICA

"International Memorandum", organe del Britannic Occidental Association, publicat in su numeró de marte e may 1947 interessant articules in anglesi e Occidental pri questiones interlinguistic, de Sres Pope, Federn, L.M. de Guesnet, Littlewood.

AUSTRIA. - Li jurnale "Der Ergokrat" continua su activitá por Occ. In li nró 10/1947, noi lee un important articul: "Ergocratie e Occidental", scrit in german e in Occ. It es un excellent propaganda, nam chascun letor posse comparar li du lingues. Nor gratulationes e mersí al Redaction.

FRANCIA. - Li 21.6.47, Sr. Toublet parlat pri li problema del L.I. in li gruppe "La Pensée humaine" in Argenteuil, proxim Paris. Un cursu de Occ. es previdet.

In li ultim reunion del club "Interlinguistes" ha esset decidet li organisation in 1948 de un convenida del interlinguistes francesi, sin distintion de sistema. Secretario: Toublet, 20, Rue Sainte Marthe, PARIS X (Occ). Membres: Aguiré (por IALA), Strainchamps (Ido); li representante de Espo ne es ancor designat.

Renascentie. Nró 6 (Junio 1947) contene: Quo es un scientic solution del problema del lingue auxiliari international? Tra li Munde, Un lettre de IALA. On scri nos... Cronica. Abonnament annual: 1,50 sv. Fr. o 50 Fr. fr., che li redactor: W Gilbert, 58, rue de la Paix, Choisy-le-Roi (Seine) - Francia. - Li Comité de Redaction fa atenter que "Renascentie" ne representa un partise politic, benque it vide in li socialisme li future e esperantie del Homanité. "Renascentie" have quam motto: Union del democrates" : liberales, socialistes, comunistes, sindicalistes, por reconstructer un munde melior, liberat del Trustes omnipotent. In particulari, mult amicos de "Renascentie" ne es comunist, ma ili repussa omni formes de anticomunisme quel ha sempre dividet li democrates e reinfortiat li fascisme.

In su nró de junio 1947 Renascentie publica un interessant articul de Sr. L. Boutreux de Saumur: "Quo es un scientic solution del problema del lingue auxiliari international"

"Interlinguistic Novas", dumensual organe printat del Occ. Societé de Francia (Adresse: 83, Rue Rochechouart, Paris IX), contene in su du ultim numerós marte-junio abundant diversi articules e mem poemas de Sr Boutreux e Sr Lerond.

Li jurnale "La Nouvelle Republique de Bordeaux" parla detalliatmen, in su nró del 12.6.47, pri li labores de IALA e emfasa que li probabil final lingue de ti association va diferer de Occ solmen per quelc poc paroles.

-77-

Nor fervent coidealist Sr J. Roux, just publica un brochura ilustrat de lines gravet descolores, con textus paralel in francesi e Occ: "Li canalettes del palude."

Li Occ. Societé de Francia editet volant folies "Exercices complémentaires" por completar li curse: "L'Occidental en 5 leçons".

GERMANIA. Werner Zimmermann in Berlin parlat a un grand auditorie con mult successe. Il dat circa li sequent explicationes:

Noi omnes experi hodie li nascentie de un nov era. Pro to it es important por nos, reconosser li relationes de ti evenimentes seculari. Noi deve superar li anxietá e infortiar nor vigore. Fortie vital deve esser in nos self si li vive have un trist aspecte. Con li sanitá de Germania va venir li sanitá de Europa e del munde.

Werner Zimmerman amemorat li parol de Generale Mac Arthur pos li capitulation de Japan: "Nu sol li renovation del religion auxilia li homes". To es ver. Ne li Christian doctrine ha fallit ma li homes quam Christ. Chascun popul have un masse de criminardes, ne solmen li german. Ma li bon homes deve dominar. Sempre on deve refusar un dictatura. Labor, benevolentie e libertá de un popul nequam posse conducter al dictatura.

Chascun hom deve esser índependent in su actiones.  Willy Mildebrath

Sr. Kurt Neumann, Lewickistrass, 42, DRESDEN-A (10), russ zone, editor del ancian "German Occidentalist", desira coresponder specialmen pri lingual questiones.

In li revúe "Schaffende Jugend", Weiswasser O.L., de marte-april, aparit un articul "Occidental die Weltsprache" exposient li avantages de nor sistema. Li nró de may contenet du altri articules pri nor movement.

ITALIA. Li guerre ha regretabilmen causat, secun un avise de nor coidealist Sr. Bevilacqua, li destruction del preciosi cliché representant E. de Wahl e publicat in li Leitfaden de Sr Janotta.

SVISSIA. Aparit "Cive del Munde", de junio e julí, li organe del Occidentalistes de St Gallen, con interessant informationes pri nor movement. Li revúe *Europa*, de Basel, publicat in Occ. un articul de Sr A. Matejka: Nota marginal pri li processu de Nürnberg, quel emfasa li extraordinari complicationes causat per li manca de un lingue international durante li processu. Li nró de april contenet un long articul del conosset pionero del international lingue, Sr Guerard, de USA, quel just ante 20 annus hat proposit li nómine de Cosm. adoptet de nor revúe.

Junge Kirche, de Zürich, junio 1947, organe del Evangelic Yunité sviss, contene un articul propagativ, con specimen, in favor de Occ, scrit de nor coidealist Sr W. Louenberg, pastor in Ursenbach.

Réalisez, folie volant semanal editet de "Eficience" in Lausanne parla con mult simpatie pri li tenaci eforties del Institute de Chapelle-Vd por difuser li lingue international modern.

-78-

In li nró 13 (31.).47) del jurnale Schweiz. *Bankpersonal-Zeitung*, Postfach, Transit, 120, Bern, aparit un sat long articul con li titul "Un lingue auxiliari international definitiv ?". It es tre favorabil a Occ, e finit per un textu in Occ.

In li "Fögl Ladin," quel apari in Samedan (Grisones), nor coidealist Sr Major H. Tanner (Bern), recenset li grand caderne "International Textiles" Nr 166 dedicat al exposition international del mode de New York, publicat in quar lingues: anglesi, francesi, nederlandesi e hispan. Il adjuntet que regretabilmen manca li interlingue latinisat quel bon progresse e arivat al perfection mersí a Occidental, IALA e ISO.

Mersí al generosi devotion de su redactor Sr. Bieller, li revúe international de stenografie, de Bienne, continua, in chascun numeró, reproducter un complet págine de Cosm. con concurses de traduction.

TCHECOSLOVACIA.

Pos li reorganisation de nor movement noi comensat editer ja regularimen nor Occidental bulletin - Voce de Praha. Li interessates mey scrir al adresse: B. Cálek, Poniklá 07, Tchecoslovacia.

Benque Sr. J. Podobsky es malad il prendet voluntarimen li redaction de (ti?) occidental bulletin. Noi desira le in proxim future li sanitá. It es índispensabil por nor movement.

In ocasion del demarches fat in favor de nor movement che diversi corporationes e personalitás noi constatat li absolut necessitá posseder un adressarium del Occidentalistes ex omni landes. Per li adressarium noi realmen posse dir: vide ci es un movement e ne solmen un societé de table. It es necessi editer un complet adressarium contenent ne solmen li payantes, ma omnes. Si in li centrale on ne have témpor por far it, ples scrir a: L. Podmele, Praha XIX. Zelená 2. Tchecoslovacia. - Indicar su adresse si it acte se pri un individue. Li secretarios del landal organisationes es petit inviar un liste del membres. Noi va far li provisori adressarium por nor scopes propagativ.

Editoría de Occidental. - Sr. Kajs, Brno, ha recomensat su activitá. It have quam scope far conosser li autores litterari e far conosser lor labores. In comensa Sr. Kajs reedite li original poemas de Jaroslav Podobsky: "Li astres del verne". 23 p,agines. Precie 10 Kcs. Ti edition es ameliorat. Jaroslav Podobsky, autor de mult colectiones poetic original in lingue tchec, pruva que Occ. es un subtil medie de expression poetic. Nor gratulationes a Sr. Podobsky.   J. Karen
-----

COSMOGLOTTA COMPLETMEN PRINTAT: Tis quel ne ja expresset lor opinion ples ne plu tardar scrir nos.

-79-

ESPERANTO, LI LINGUE POR CANZONES !

In 1943 - que vell opiner to quam possibil - aparit un essaye por monstrar quant Esperanto es apti por cantar: Esperanto in relation to choral singing. By Frank Merrick. Cambridge, 1943.

"Esperanto is musical and eloquent. It is easy and natural both to think and sing in it." Ti frases in comensa del articul es presc un demonstration del aptitá ne de Esp-o, ma de Occidental, nam it es quasi superflui traducter les in Occ., tant simil ili vell esser: "Esp-o es musical e eloquent. It es facil e natural, tam in pensar quam in cantar it." Quam usual, li articul, ante intrar in li tema self, descri li grand successes de Esp-o, su facilitá de aprension, e expresse li esperantie que li governamentes mey bentost declarar obligatori Esperanto in li scoles. Pay it sublinea li brilliant labores de Zamenhof, mentionante li traductiones in Esp-o: Li old Testament, Hamlet de Shakespeare, Iphigenie de Goethe, Die Räuber de Schiller, Dandin de Molière, e li Inspector de Gogol. Pos ti provas de adaptabilitá de Esperanto al besones de litterari productiones de prim classe, li autor monstra to, quo vell esser possibil in li dominia del teatre e del concert-halle. Il poy mentiona Montagu C. Butler, li editor de du important colectiones de canzones: 1/ Himnaro Esperanto; 2/ Kantaro Esperanto. Butler ludet un important rol in li mensual Esperanto cultes in London, in queles li Himnaro sta in constant usu.

In contraste al usanties del Esperantistic propaganda, li autor have li corage dar un númere de exemples in Esp-o. Noi cita alcunes, adjuntente li trad. in Occ.:

Haendel: Israel in Egipte:

The horse and its rider, the horse and its rider hath he thrown into the sea
Ĉevalon, rajdanton, ĉevalon, rajdanton, en la maron ĵetis li
Cavalle, cavallero, cavalle, cavallero, il jetat les in li mare.

Haendel: Messiah:

for the Lord God omni-potent reigneth, the kingdom of this world
ĉar Dio plejpotenca regadas, la regno de la mond'
nam Deo omnipotent regna, li reyia del munde

R. Vaughan Williams: Dona nobis pacem:

--- its deeds of carnage must in time be utterly lost
siaj faroj sangaj devas fine tute perdiĝi,
 su sanguosi actiones deve finalmen tot perdir se...

of the sisters Death and Night incessantly, softly wash again
de l'fratinoj Mort' kaj Nokt' senfine, mole lavas
del sestras Morte e Nocte sin fine, mollmen lava denov

Dr. H. Nidecker, Basel (Svissia)

-80-

(págines 81 e 82 manca)

Quant concerne composites quam ad-maxim, ad-plu, ad-infra, e ad-vere, lu max simplic vell esser li usa in omni casus de AD; dir p. ex. ad-maxim ma a-plu, ad-infra ma a-vere, secun li regul AD ante vocales e li líttere M, sembla un ínnecessi complication. In céteri anc ci nequi forma self ti paroles; noi omnes aprende les "tal qual". Resta li casu del paroles con base adjectivic, quam a-bellar, a-curtar, a-lontanar., etc. Omnes senti probabilmen que ci li prefixe es un tot altri quam p.ex. in a-traer. Anc ci dunc on vell posser contentar se per un sol forme, in ti casu A. Si támen contra omni probabilitá on desira usar it ante S+vocale, on ya sempre va posser duplicar li S. Similmen on va posser vicear it per AD ante un vocale. (On ya ne anticipa incontrar verbes quam ad-altar apu (e)-levar. Ma yo vell voler vider a-largar suplantar elargar, pro li uniformitá).

To omni equivale dir que un problema A/AD in veritá apen existe. On besona far un sol ínimportant regularisation - interter o omisser D ante J e V - por liberar se por sempre del aparentie mem de un desfacilitá.

H. Littlewood, (Anglia)
------

Li litt monetes in Svissia:

In Svissia on ne es obligat acceptar in payament un ínlimitat quantitá de monete. Li lege federal de 3 junio 1931 que nequi es fortiat acceptar plu quam 100 Fr. in argentin pezzes, ne plu quam 10 Fr. in nickelin pezzes, e ne plu quam 2 Fr. in bronzin pezzes. Li persones queles ne ama li litt monetes posse dunc defender se.

Li terra deveni plu calid:

Li professor Esclangen just controlat, in li caves del observatoria de Paris, un curiosi fenomen: durante que li temperatura de tis-ci esset 11°71 in 1817, secun li constatationes de Arago e manet constant durante un secul, on havet in 1922 li surprise vider lor quar termometres, de alt sensibilitá, concordar pri li indication de 12°5. Desde ti témpor, li temperatura de ti cavas ascendet regularimen de 0°02 de annu a annu. Li terra dunc acalida se sin halta desde un quarte de secul.
---------

Car amico !

Tu desira li successe de Occidental ? Bon ! Recruta ad-minim 3 nov abonnatores por Cosmoglotta in 1947.

LABORES LEXICOGRAFIC:

Por evitar duplic labores lexicografic e si possibil ordinar li preparation de dictionariums e manuales, noi peti *omni* coidealistes queles ha comensat tal labores scrir al Institute Occidental por informar it pri li statu actual, adjuntente si possibil un modelle del lexicos interprendet.

-83-

LI MATINÉS.

Pro quo li spectacules, evenient pos-midí, es nominat "matinés"?

In comensa, li nómine de matiné (sequet del qualificatives musical, literari, scientic, etc.), esset probabilmen dat a un festa, a un assemblé, a un spectacul, quel evenit ante midí; ma poy on aconosset, precipue in Paris, u li homes del alt societé leva se generalmen tard, li ínconvenientie de un tal hora e on retardat ti reuniones o spectacules til pos-midí, conservante li ancian nómine.

Canibales in li XXe secul

Circum li annu 1900, un statistico havet li idé notar li númere e li importantie del canibalic tribes e obtenet li sequent resultates: in Melanesie existe un million de canibales, ne minu quam 50000 in cert regiones de Australia, 500000 che li Niam-Niams, 80000 che li habitantes del delta del Niger, 10000 che li Troglodites, durante que li tribes del Gattas, del Mushanas e Melayas oferta solmen 2000 antropofagos. In summa circa 2 milliones de manjatores de homes sur nor terra.

UN PSICOLOG

On questionat Einstein, li celebri scientist, esque il intentet far se naturalisar cive american:

"Pri to yo ancor ne save. Si mi teories pri li relativitá triumfa, li Germanes vell dir que yo es german e li Franceses que yo es cive del munde. Si ili missuccessa, li Franceses va dir que yo es German, e li Germanes va dir que yo es Judeo ! ..."

PAROLES INFANTIN

- Mamá, si yo vell esser inviat, esque yo vell dever manjar li gurmandages con un furcette ?

- Yes, mi car.

- Tande, it vell esser forsan necessi que yo exerci me?
------------

Qui posse auxiliar me ? Quam studiante de universitá in Praha, yo intente scrir un "Historie del movementes interlinguistic" quam labor de seminarie. Si li tema va esser acceptat de mi professor, naturalmen. Yo vell esser grat a tis quel va auxiliar me, inviante me materiale o consilies, a fin que mi labor mey contribuer al scientific fundament de nor movement.

L. Podmele (Adresse: vide ti-ci nró de Cosm., p. 79)
-----

Chef-redactor: Ric Berger, professor, MORGES (Svissia)
Redaction e administration: Fred Lagnel, CHAPELLE-VD, (Svissia)

-84-

Cosmoglotta A 126 (may 1939)

Annu XVIII -- May 1939 -- No 3 (126)  COSMOGLOTTA CONTENE. - Mitrovich: Interlinguistic central organ. - Berger: Li eterni problema...