Saturday, 29 December 2018

Cosmoglotta B 089 (may 1947)

COSMOGLOTTA

OFICIAL MENSUAL ORGANE DEL OCCIDENTAL-UNION
Redaction e Administration :
INSTITUTE OCCIDENTAL, CHAPELLE (Vaud), SVISSIA
Expedition: Ed. Mayor, 2 Ch. de Bellevue, LAUSANNE 
Abonnament annual: simplic Fr. 5.50, duplic: Fr. 9.50, de propaganda: Fr. 13.50
Serie B, poligrafat. Tel. (021) 9 56 56 May 1947 - Nró 89 (4)
-------------

NEDERLAND O HOLLAND

Durante 80 annus li Nederlandeses luctat contra li hispan guvernament, quel esset sentit quam un yug. Li índependentie esset aconosset in 1648, per li pace de Münster. Li diversi provincias tande format un federation, nominat "Republiek der Verenigde Nederlanden" (Republica del Unit Nederlandes), aproximativmen in li maniere quam nu ancor in Svissia, li Unit States de America, e quelc altri landes. Ja durante li 80-annual guerre li republica hat atinget un alt gradu de prosperitá, specialmen li provincia Holland, quel esset situat tre favorabilmen along li borde del mare del Nord. Li marine e li flotte comercial consistet in grand parte in naves de Holland, quelc de Zeeland, e solmen poc de Friesland o Groningen. Li hegemonie de Holland sur li altri provincias esset un facte comprensibil, e on audit tra li tot munde li nómine de Holland mult plu sovente quam tis del altri provincias. Tande li nómine Nederland ne ancor esset usual; li Nederlandes existet, ma ne ancor Nederland quam un unité cludet.

Pos li epoca francesi, quel finit in 1815, nor land devenit un reyia. Li max oficial nómine es "Koninkrijk der Nederlanden" (Reyia del Nederlandes); li customari oficial nómine, e li nómine omnidial, támen es Nederland. Ti nómine es printat sur li postmarcas. Li reyia consiste in 11 provincias. It es comprensibil que Nord-Holland e Sud-Holland restat, specialmen in comense, li max important provincias. Anc li densitá del population in ti provincias es plu grand quam in li altres. In li du Hollandes ya trova se li tri max grand cités de Nederland: Amsterdam (li capitalia), Rotterdam (li prim cité comercial e maritim) e 's-Gravenhage (Li Hag, li residentie e sede del guvernament); adplu pluri altri important cités. Ma poc a poc li situation modificat se, caus li developament del trafica, del industrie e del agricultura. Ergo li facte que in comensa del reyia li max important oficial esset ocupat de Hollandeses, nu ne plu existe: li ministros e altri alt oficiarios origina de omni provincias, benque, quelcvez - rarimen - un voce es audit, assertent li contrarie. In facte

-37-

Nederland nu es un positiv conception e un cludet unité, de quel Holland solmen es un parte. It es dunc completmen corect que por li tot land li nómine Holland mey esser usat gradualmen minu sovente e viceat de Nederland. It es anc tre corect que desde pluri annus it es un aspiration del plu grand parte del civilisat Nederlandes promoer ti alteration por li habitantes del altri 9 provincias it es plu agreabil audir (por li tot land) Nederland quam Holland. Naturalmen Holland posse esser usat in corect sense, specialmen de Nederlandes; si un habitante de Friesland, Limburg, etc. di: "Yo ea a Holland", il vole dir: li provincias Holland, to es tre just.

It nu va esser clar que pri li lingue it es lu sam quam pri li land. Hollandesi naturalmen existe ma es un dialecte del provincias Holland, o, plu corectmen, un serie de dialectes. Li nederlandesi, in contra, es li oficial e li generalmen parlat e scrit lingue del tot land. Ma in omni provincias anc li diversi regional dialectes es parlat. Adver li nederlandesi dialectes in Nederland, li nederlandesi nu difere passabilmen mult del hollandesi. Totvez li fris ha influentiat li nederlandesi tre poc. Li nederlandesi e omni dialectes del land apartene al sam classe de lingues quam li german, exceptet li fris, quel apartene al sam classe quam li anglesi.

It es tre just que in Occidental nor land es nominat Nederland, ma it ne es corect que por li *lingue* ancor sovente "hollandesi" es usat, li nómine de nor lingue essent "nederlandesi". Anc in nor land self li nómine hollandesi es sempre plu remplazzat per "nederlandesi".   A. Aikes (Nederland)
--------

LI LINGUE DE IALA

In li "GRAND ROUTE" (Paris), februar 1947, Sr Prof. André Martinet cita quelc fraces in un del formes experimentat del lingue de IALA.

"Le existentia del Union Postal Universal nos pare perfectamente natural. Nulo lo presta atention, e nos son in nul maniere surpriset que nos pote (excepte durante un guerra) mandar un letera a alcun loco del monde, e que li unic esfortie necessari pro elo consiste in comprar un timbre a nostre oficio postal. Le Comission Temporari de Transporta e Comunication ha recomendat li redaction de un acorde pro posir le Union Postal in relation con le Nationes Unit, ma le Comission insisteva que le Union Postal deve retener un autonomia suficiente a fin que nul consideration political potereva impedir su eficentia tecnical."

-38-

LI SCIENTIE E LI LINGUE INTERNATIONAL

Null branche del homan activitá plu mult besona un lingue international quam li scientie. In li scientic vocabularium li proportion del vocabules comun al grand lingues de civilisation es enorm, e on have li impression que al paroles ja conosset del scientistes sur li tot terra manca poc, solmen un poc cohesion, por constituer un mundlingue complet.

Támen on constata que null del 3 lingues international difuset til hodie, Volapük, Esperanto e Ido havet un successe in li medies scientific. Li aspecte barbari de Volapük e li curt durada de su successe impedit ti lingue atraer li atention del tecnicos. Ido esset ya durante quelc annus patronat de quelc conosset scientistes quam Ostwald, Couturat, Lorenz, etc., ma si in it li radicas esset bon selectet in revancha li finales heredat de Esperanto mutilat presc omni derivates ja international. Ti facte es tam plu astonant e regretabil que Couturat self, li autor de Ido, sempre proclamat que "nequande li scientie va acceptar un lingue constructet quel rejetta li internationalitá ja aquisitet". Solmen Occidental, con su Regul de Wahl, include li presc totalité del paroles international con lor aspecte familiari a omni scientistes. Li scientie e li tecnica va nu posser, mersí a Occidental, utilisar un lingue tot pret e ínsuperabilmen international.

In un de su ultim articules just redactet ante su morte li conosset propagator de Esperanto, E. Lanti, jetta un ultim regarde sur li positiones aquisitet del sistema a quel il dedicat su tot entusiasme, su forties e su cordie durante plu quam 25 annus. In ti articul "Vivent lingue artificial: Esperanto" Lanti constata un facte quel il "personalmen regreta": "Esperanto es plu usat por litteratura quam por tecnica".

Il studia longmen li causes de ti facte, e il crede har trovat:

"Li facte que Esperanto esset til nu plu usat por litteratura quam por scientie e tecnica es, secun mi opinion, explicabil per to que generalmen li Esperantistes es idealistes, homes queles reva pri homanité melior quam li hodial, pri munde sin guerre in quel vell regnar li interfraternitá".

Ti explication es comod, ma fals. In 60 annus de expansion li movement esperantistic ne ha possedet solmen revatores, ma anc tecnicos, scientistes, chimistes, fisicos, etc., queles aprendet Esperanto just pro que ili sentit li necessitá de un lingue international por li scientie. On save que, por exemple, li famosi german chimist Ostwald consacrat un tot hiverne de 1906 a discurses pri Esperanto e li scientie in U.S.A. Durante pluri annus li richissim matematico de Bern, de Saussure, editet e redactet li Internacia Scienca Revuo in Esperanto. Si, pos provas de un demí secul li scientistes queles

-39-


interessat se a Occidental, abandonat it li unes pos li altres til que - quam constata it melancolicmen hodie Lanti self "Esperanto es nequant usat por scopes scientic", li explication de ti facte es tre simplic: Esperanto deforma tam mult li paroles international ja familiari al scientistes es presc ínreconossibil in it.

Un scientist anglesi o german, por exemple, comprende un textu scrit in italian, francesi, etc., pro que in li lingue scientic, li proportion del paroles ja international es tre grand (circa 75 %!). Reciprocmen un scientist italian o german comprende presc totalmen textus scientic redactet in francesi o anglesi. Ma, pro que Esperanto deforma presc omni vocabules international, un textu in Espo apare a omni scientistes europan *mine* comprensibil quam un textu in un del grand lingues de civilisation. Li letura de un sol numeró del "Internacia Scienca Revuo" sufice por far comprender ti facte, e on explica se sin pena li desinteresse del scientic organisation por Espo e por lingues del sam conception (Ido, Nov-Espo, etc.).

Rejettar li culpe sur li altres, quam fa Lanti, es un reaction homan! Ma it vell esser plu bon confesser que li medie proposit - ad-saver Espo - ne satisfa li usatores tre longmen. Quande un lingue naturalistic simil a Occidental va esser ofertat, on va constatar que li scientistes "ne es plu ciec o plu retardat quam li litteratores".

Ric Berger
-------


EX UN LETTRE DE FARFARELLO

In un recent numeró de Cosmoglotta yo videt que alcun bonintentionat optimist promesset li resurection de Farfarello in li proxim future. Oh vé! Li ínresponsabil spíritu quel eruptet ex li paper-corbe es inprisonat in un córpor quel deve passar mult hores in un buró pussante li plum sur li papere in li servicie de mercenari objectes, talmen productente de quo viver ma ne productente alquo vermen productiv. ... Li spíritu Farfarello es catenat a un mente exhaustet per li vicissitúdines del guerre e reconstruction e luctante continuimen e defectosimen contra un statu de fatiga. In tal circumstanties on inclina preferetmen a lamentationes quam a gambolades. Totvez, li cri de mi adminator ha tuchat me, e li ínautorisat precipitat promesse posi me sub un cert obligation, e yo va vider quo yo posse far. Yo ha aprendet mult pri li stupiditá del homes durante li annus recent, e ti etern problemas presenta quam tragedie al melancolic temperamentes ma quam risibil al cinico.
-------

Car letor,

Tu ne have guste por li propaganda? To fa nequo! Abonna a COSMOGLOTTA 1947 tui max car amicos!

-40-

SUFIXES DE PERSONES

Por formar nómines de persones on ante omnicos besona un sufixe quel, addit al verbe, indica li actent person. In un neo-latin interlingue ti sufixe ne posse esser un altri quam -or. Altri sufixes quam -ero, -ario (ambi ex latin -arius), -ist, -ard, etc., es addit al nómines (substantives e adjectives), ergo denominal sufixes, e indica un person caracterisat per li radica. Proque cert amicos sovente ama usar -ero quam un variante de -or, it es necessi emfasar li diferent usation del deverbal -or e li denominal -ero.

Ja in Kolmoglott nr 1, 1923, sr E. de Wahl declarat un simil opinion. Il scrit: "Un special classe es li sufixes de persones. Ci noi deve distinter li paroles derivat del verbes e del nómines. Li verbes deriva li persones actent del forme del perfect per medie del sufixe -or. It monstra un person quel have un ocupation industrial, comercial, aferal ye li radic-parol. P.ex. vitre-vitrero, libre-librero, barbe-barbero, florera, molinero, etc.". It es important observar, que sr. E.W. cita exemples, in queles li "radic-parol" just es un substantive. Multissim simil exemples ex nor lexicos monstra li sam *denominal caractere* de -ero : carbonero, chapelero, forestero, fusilero, horlogero, jardinero, juvelero, sapatero, pottero, etc.

Pro quo on dunc comensat usar -ero anc quam deverbal sufixe? Un cause es forsan que ja li unesim clavet citat lavera apu barbero. Lavatora vell har esset egalmen bon a plu regulari: instructor, fabricator, panificator, piscator, redactor e altres indica professionales sin substituer -or per -ero, quel nu esset reputat quam un sufixe de professionalmen actent persones. Pos que on hat installat -ero quam un deverbal sufixe, on extendet su usation ancor un gradu. In serchero, yodlero, rimero, conossero, partnero, etc., it ne acte se pri professionales, ma pri imitationes de quelc paroles francesi, anglesi o german.

Ante que yo demonstra que it es possibil haver un regulari sistema per -or, yo peti letor un moment regardar li opiniones pre -ere in Novial. Quande sr. V. Ahlstedt in mult excellent articules in li ultim annu-colectiones de "Novialiste" proposit usar -tore vice -ere (li original deverbal sufixe de Novial), prof. O. Jespersen replicat: "-tore es evidentim plu bon in li maxim multi casus. Solim cun germanal vordes -tore non sembla bon: bakatore (E baker, D Bäcker, Sv bagare) non es natural. (Occ. have pan(ificator), ma on pove baka altru kam pane)."

Si germanic verbes es incorporat in Occidental, ili recive li romanic finale -ar del infinitive. Proquo ili dunc ne vell posser prender li finale -or? Si li resultate ne plese, ne li sufixe -or, ma li verbe es fals, e deve max bentost esser substituet!

Por retrovenir al simplicitá esquissat de EW ja in 1923, it es necessi

-41-

observar li sequent categories.

1) In casus, u on til nu ha format duplic derivates, it sufice usar li forme de -or: ergo aprensor, chassator, conossor, furtor, inspector, pictor, textor, venditor, vice li sam radica + -ero.

2) On usa -ero solmen junt con un radica nominal. Seglero ergo es derivat de segle e significa D Segelmacher, Hi velero, e ne D. Segler, Hi navegador. Del verbe portar noi deriva portator; portero e portario deriva se del substantive labor, ne del verbe laborar. Sr. A.Z. Ramstedt informa me que li slavic lingues have un simil diferentiation inter deverbal e denominal sufixes. Sr. I. Federn scri in Cosm. B, decembre 1945, que " pos verbes on usa generalmen -or, it significa li actente, person o aparate. Pos substantives on usa li sufixe -ero, quel generalmen designa li artisanatu, li practic profession".

3) Vice imitar o simiar li lingue francesi, anglesi e german e per -ero calcar paroles in -eur, -er, noi deve serchar un principie plu secur e firm, noi deve sequer li autonom regularit'a de Occidental e modelles in italian e latin, quo da p. exemple: serchator (it. cercatore), fraudator, fusor, rimator, semator (it. seminatore), retuchator (it. ritoccatore), dansator (it. dansatore). Yo opine que it es plu important haver un regulari sistema, sat natural pro apoy de italian e latin, quam un cameleonatri metode de -ero, permissent calcar quelc paroles francesi (porteur, danseur, rimeur, semeur, etc.), e yo espera que on va aprobar un clar distintion: -or deverbal, -ero denominal.

E. Berggren (Svedia)
-------


SILVIO GESELL

Li mult economic desfacilitás de nor témpor fa nos memorar un mann, quel ja ante mult decennies inventet un nov teorie del órdine economic. It es li morit grand comerciant Silvio Gesell, quel creat un grandiosi ovre, quel il self nominat: "Li natural órdine del economie".

Desde plu quam quinant annus omni capitalistic landes refusat ti teorie proque on totalmen misconosset it. On ne volet reconosser it por ne indangerar lu til nu practicat, precipue li valuta aurin, e por conservar it.

Nu li témpor ha venit por presentar li ovre de Silvio Gesell, e specialmen li idé de su "moné diminutiv" (Schwundgeld).

Hodie li actualissim question jace in li politic territoria del valuta. Li aure ha perdit su signification quam fundament del valuta e it es necessi ear nov vias.

To monstra Silvio Gesell postulante un modification del moné conform al alt evoluet modern economie. Li nov teorie de Silvio Gesell adopte li moné solmen quam medie de change. Li function del pecunie deve efecter solmen li

-42-

change de merces. Li augmentation o li diminution ne plu depende del afluenties o defluenties de aure, ma stabilitá del moné-valore jace in li proportionat precies del merces.

Li nov moné necessimen deve circular; si on retene it, tande su valore diminue automaticmen. In consequentie de to nequi va retener li moné ma retroducter it tam rapid quam possibil denov al economic vive.

Naturalmen existe diversi possibilitás por realisar li idés de Silvio Gesell. Li spacie disponibil ne sufice por explicar omnicos detalliatmen. Pro to noi recomanda li excellent libre de Karl Walker: "Li problema de nor témpor e su mastrisation". Forsan mult complicationes de nor hodial economic vive vell esser evitat, si on vell provar soluer li problema del moné in ti direction.

Willy Mildebrath (Berlin)

(Red.: Noi fa memorar que Cosmoglotta es completmen neutral in politica. Li publication de ti articul es dunc solmen informativ e ne have signification por li tendentie de nor revúe.)
----------

ESQUE VU DESIRA "COSMOGLOTTA" COMPLETMEN PRINTAT ?

Plurivez coidealistes expresset li desir vider nor central organe completmen printat. To es un tre legitim ambition quel noi vell realisar si... si noi vell posser printar it sin deficite.

Sr. Moritz Stöckli (Buttisholz, Luz., Svissia) proposi que noi mey elevar li precie del abonnament a Fr. 15 o Fr. 20.-- sviss si necessi, nam il dit que "on vole bon payar alt precie por un bon cose".

Noi submisse ti proposition a nor letores e noi insistentmen peti *omnes* scrir nos un postcarte por informar nos si ili consenti pri ti suggestion. Si sat numerosi coidealistes aproba ti proposition, noi vell studiar it detalliatmen e comunicar nor definitiv proposition in Cosmoglotta con petition a nor letores decider pri it. Si noi recive suficent auxilie por ti scope noi va realisar it.

Interim, noi peti nor letores e abonnatores ne obliviar nor rubrica "Donationes por Cosm.". Adplu noi anc consilia a omnes *far intensiv propaganda por augmentar in grand mesura li númere de abonnamentes in 1947*. Si chascun actual abonnate vell recrutar adminim 3 nov abonnatores durante 1947, ili vell hastar grandmen li solution del completmen printat Cosmoglotta. Omnes al labor !

Fred Lagnel
--------

-43-

UN POEMA DE KURT FEDER

Kurt Feder, de Bad-Homburg, in Germania, ha dedicat presc tu tot vive al idé del lingue international. Desde li fine del passat centenie il es mundlinguist. In li annu 1900 il recivet li diploma de docent de Volapük (tidel volapüka) del autor del Volapük, Schleyer, plu tard li diploma de docent superior. In li annu 1904 il adheret a Esperanto, il fundat in Halle un gruppe esperantistic, corespondet mult con prof. Couturat, devenit Idist de unesim hora, composit in 1911 li suplement del vocabularium german-Ido, esset li colaborator presc unic de Couturat in li composition del grand Lexico german-Ido, e devenit membre del Ido-Academie in 1912. Pos li unesim guerre mundan il devenit secretario del Ido-Academie, composit li complet Radicarium Ido-german, in colaboration con Schneeberger, e li Radio-Lexico Ido, german, anglesi, francesi, italian e hispan (1924, colaborator sr. J Nordin). Pro fatiga excessiv il devet demissionar quam secretario del Ido-Academie. Ante 1930 il tornat se a Occidental e laborat por Occ. con sr. Dr. Wormser in li societé interlinguistic de Frankfort (M). Ante e pos li comensa del duesim guerre mundan il adaptat li german unitari stenografie a Occ. (ne ja publicat). Nu il traducte in Occ. li vocabularium de prof. Hecker (centres de interesse) e li Optic Lexicos de Dr. Peitzch. In ultra il es mult ocupat per li traduction de poemas, de queles noi publica li sequent.

Canzon al verne

Quand' li vern ascende sur li mont,
E li niv disflue in li sol',
Quand' verdija omnicos in rond,
Prim florettes pussa ex li suol -
Quande es morient
Nu in un moment
Omne pen e hivernal torment,
Sona it del mont
Al fugient hivern:
Oh, quam bell li mund
Nu es in li vern!

2 Quand' li sole lecca li glacier,
Quande del montania salt' il font,
Verdi covri se partú li terr,
E delicie sona in li rond -
Mild aer tapid
Sur li pra lucid,
E li ciele ride tam limpid,
Sona it del mont
Al fugient hivern:
Oh, quam bell li mund
Nu es in li vern!

3
Ne esset it in li verne yun,
Quand' tu cordie al mi se apertet ?
Quande yo de tu, suava yun,
Yo li prim long besa recive!
Tra l'bosquett sonat
Alt li joy-cantad',
E li fonte de li mont saltat -
It sonat del mont
Al fugient hivern:
Oh, quam bell li mund
Nu es in li vern!

Friedrich von Bodenstedt, trad. Kurt Feder

-44-

(págines 45 e 46 manca)

Esperanto, basat sur linguistic conceptiones sin valore. Il conclude esperante que li lingue de IALA va posser esser experimentat in radio.

-- Interlinguistic Novas, li revuette del O.S.F. sembla interessar mult nor amicos de extrania. LI precie de abonnament es por Francia, con adhesion a O.S.F. 50 Fr. fr. Por extrania, sive Sv Fr 2.-, sive 5 international response-cupones. On posse abonnar che L.M. de Guesnet, 83 rue Rocheouart, Paris 9, Francia, o anc che Institute Occidental, Chapelle (Vd), Svissia.

-- Li O.S.F. anc publica documentes pri "Opiniones pri Occ. de A. Meillet, Phileas Lebesque, Regis Messac

-- Renascentie Nro 5 de marte 1947 (Bulletine politic international) contene: Un lettre de Renascentie a IALA, Antisovietisme e interlinguistica, Esque mutationes de lingues es possibil ? Cronica, On scri nos... Abonnament annual: 1,50 sv. Fr o 40 fr. Fr, che li redactor: W. Gilbert, 58, rue de la Paix, Choisy le Roi (Seine) - Francia. Postchec conto PARIS 5539-99. Li Institute Occidental in Chapelle-Vaud in Svissia transmisse eventualmen li abonnamentes.

GERMANIA. Noi recivet de nor coidealist Walter R.C. Raedler, Wehrkirch OL. nr 265, Saxonia (Russ zone) un *Epistul fro li isolation*, in quel il parla pri li desfacilitás reciver materiale por li propaganda de Occ. Til nu it es quasi ínpossibil expedir tal materiale a Germania, ma noi espera que li situation va bentost changear.

- nor coidealist Willy Mildebrath (Berlin), noi recivet li liste del adherentes a Occ. Noi da ci li liste del nómines quel contene presc omni ancian conosset coidealistes: Maas, Kühn, Ebert, Neumann, Raedler, Karch, Fritzsche, Gär, Quensel, Feder, Weiss, Rössing, Schnitzler, Hempel, Berkold, Sander.

-- Nor sviss colaborator Werner Zimmermann, departe denov a Germania. Su adresse es che Sr. Rudolf Zitzmann Verlag, 13a, Lauf bei Nürnberg.

TCHECOSLOVACIA. -- Nor tchec coidealistes organisat se: Sr Ladislav Podmele, Zelena 2, Praha 19, studente in li Universitá de Praha, prendet li function de administrator del *Buro de Occidental*. Il scri nos: Li max grand gimnastic organisation de *Sokol* in Tchecoslovacia va arangear in li annu 1948 su panscolic festivale in Praha. It es un eveniment significativ por li tot central Europa, precipue per li landes slavic, nam ili va anc partiprender li festa. Secun nor contacte con li section propagativ de ti organisation, it va publicar su comunicationes anc in Occ. Ma existe un condition por ti publication: it es necessi que li comité recive del extran interessates *lettres quel va monstrar un ecó international*. Pro to noi peti omni coidealistes e letores de Cosmoglotta benevoler demandar li liveration del folies informativ in Occ. a: Section del Propaganda, Panscolic Festivale 1948, Dom de Tyrs, Praha III, Tchecoslovacia.

-47-

OCCIDENTAL-UNION

Li 27 april, in Yverdon (Svissia), li presidente, vice-presidente e director del Occidental-Union, pos har constatat que li relationes epistulari ha nu redevenit normal con presc omni nationes, decidet organisar votationes por reconstituer li Senat e poy li Academie. Un liste de circa 30 candidates es nu submisset al societés national. Li cedules de votas va esser recivet e controlat de un societé national exter Svissia.

DONATIONES POR COSMOGLOTTA

Fine de 1946: Sr Moritz Stöckli, Fr. 3.-; Maurice Martinet Fr 3.-; Sr Buchmann Fr 3.50; A Nordlund Fr 0,75; B. Hufenus Fr 0,50. SCOED: Dr. Ing. E Bakonyi, 1 parte

In 1947: Sr. Berggren, Fr 6,25; E. Gamperle Fr 0,50; Willy Schwarz Fr 0,50; Dr. CE Sjöstedt Fr 0,74; F. Tjernström Fr 7.75; R. Ström Fr 0,35; Dr. B. Blomé Fr. 33.-

NOV PUBLICATIONES

SVENSK OCCIDENTAL ORDBOK. Ti libre de 126 págines, composit del conosset pioneros del L.I. in Svedia, Sres Berggren, Blomé e Sköld, es certmen li max complet e li max modern vocabularium de Occidental publicat til hodie. Presc duplicmen plu ampli quam li dictionarium de Gär it constitue un fonte ínexhaustibil de paroles e expressiones. It es remarcabil que ti ovre nasce ne in un land romanic, ma in li nord de Europa, u li lingues es max diferent de Occidental. - Precie 6 sved kr. - Obtenibil che Svenska Occidental-Federation Box 171, Stockholm. Postgiro 70315.
-------

Li Institute Occidental de Chapelle (Vd) just publica "Remarcas pri li activitá del Central Officie durante li guerre e Response al propositiones del Vienneses" (gratuit); li documentes 186 in Occ. e anglesi (8 P.) "Un lingue international existe ja"; doc 190: "Textu comparativ" in A.F.G.Esp.Occ. (gratuit)
-------

CONTENETE: Aikes: Nederland o Holland. - Berger: Li scientie e li lingue international. - Berggren: Sufixes de persones - Mildebrath: Silvio Gesell. - Feder: Poema - Nidecker: Volapük e Jacob Sprenger. - Cronica
-------

COSMOGLOTTA: Chef-redactor: Ric Berger, prof., Morges (Svissia). Redaction e Administration: Institute Occidental, Chapelle (vd) SVISSIA Tel. (021) 9,56,56. - Editor responsabil: Fred Lagnel (Vd). Cosmoglotta B es poligrafat del Institute Occidental.

-48-

Cosmoglotta B 088 (mar 1947)

COSMOGLOTTA

OFICIAL MENSUAL ORGANE DEL OCCIDENTAL-UNION
Redaction e Administration :
INSTITUTE OCCIDENTAL, CHAPELLE (Vaud), SVISSIA
Expedition: Ed. Mayor, 2 Ch. de Bellevue, LAUSANNE 
Abonnament annual: simplic Fr. 5.50, duplic: Fr. 9.50, de propaganda: Fr. 13.50
Serie B, poligrafat. Tel. (021) 9 56 56 Marte 1947 - Nró 88 (3)
-------------

LINGUAL DESFACILITÁS IN LI INTERNATIONAL RELATIONES

Li continualmen augmentant international intercomunication in nor témpores ha aproximat pluri e pluri homes al desfacilitás lingual. In anteriori témpores, quande practicmen solmen diplomates e scientistes havet international relationes, on posset usar francesi o latin, ma nu, quande considerabil gruppes del popul, precipue exter li anglesi-parlant landes, deve conosser un foren lingue, it ha monstrat se ínpossibil obtener acorde pri quel international chef-lingue on deve electer. In li 20-esim secul li desfacilitás es specialmen grand, pro que pluri grand landes, quam p.ex. Germania e Italia, insistet usar su propri lingue in international deliberationes e convenidas.

Esque it es possibil soluer li complication in quel li munde trova se hodie? Li propositiones fat ha esset de tri species: Introduction de un artificial lingue. Simplification de un existent mundlingue. Adoption de un mundlingue tal qual it es in vivent usu.


It ha esset constructet mult artificial lingues, plu o minu perfect. Esperanto es li max bon conosset e expandet de ili. Sin dúbite it es possibil constructer un lingue quel es mult plu facil a aprender e plu apt quam alquel del tal nominat vivent lingues. Li desfacilitás ne jace ta, ma in li facte que li minu grand landes, por posser competir, deve aprender li lingues del grand landes. It es in li grand landes, hodie in prim in America e Grand Britannia, quel li important progresses in omni dominias, es fat. Li minu grand cultur-landes, queles ne have tant ressurses, deve specialisar se in quelc dominias. Por posser mantener se hodie in li munde, on deve adminu esser capabil leer e parlar anglesi, e tande li aprension de un artificial lingue ne vell esser un real facilisation, ma un addition al charges.

Egal circumstanties vale por li simplificat mundlingues. Li max bon conosset tal forme es Basic English, un simplification de anglesi, con un stock de paroles

-25-

limitat a 850 vocabules. Basic English mey esser usat quam un passu sur li via al aprension de general anglesi. It es tre apt por indigenes in li colonies in lor relationes con li Blancos, ma it ne fa capabil leer general anglesi, ni comprender li parlat forme de ti-ci lingue.

Li adoption de un lingue de civilisation quam international lingue es un triesim solution. Tal lingues ha in li passate functionat quam international lingues in grand partes del munde, por ex. grec in Proxim Oriente e  Oriente, e latin in Europa e Africa in li antiquitá. Hodie anglesi e francesi, e anc russ in li Soviet-Union, lude un simil role. Durante li guerre li alliat ministres de education instituet un comité in London por examinar li question de un international auxiliari lingue. Li comité, in quel ni li anglesi-parlant landes, ni li Russes esset esset representat, recomandat li adoption de anglesi e francesi (francesi pro su grand cultural valore e su usu quam diplomatic lingue) e rejectet artificial lingues e Basic English, essentialmen pro li desfacilitás queles li micri landes vell incontrar un tal lingue in addition a un o pluri grand lingues...


Secun omni probabilitás anglesi va esser li dominant lingue in future. It es anc li foren lingue quel li Russes usa max mult apu lor propri.

Til nu ili ha monstrat se poc nationalistic in lingual questiones, e in lor propri landes ili ha introductet un plu sagi politica quam alquel altri grand potenties. Ma si li construction del industrial sistema va ducter a to que li Soviet-States obtene li sam altore quam li West in original tecnic e scientic progresses (e por to es omni chances) tande it va esser egalmen necessi aprender russ quam on deve aprender nu anglesi e francesi.

It es talmen micri chances que noi in previsibil future va transir li desfacilitá lingual, con queles noi pena hodie. Si li grand ductent cultur-nationes vell concordar usar *un* lingue in international intercomunication e in su tecnic e scientic publicationes (it vell luder minu grand role a quel del 3 tipes li lingue apartene) to vell significar un grand ganie in témpor e labor. Ma chascun quel conosse li conditiones in li munde actual, save que provisorimen it es null chance por to.

Prof Alf. Sommertfelt, in li norvegian mensual revúe Vor Tid (Nor Témpor), oct 1946.

-26-

REGULARISATION DEL FINALES IN OCCIDENTAL

In li moment quande li *Fundamental Vocabularium* e li *Lexico del finales* es publicat yo opine necessi preciser li rasones queles prevalet por li ortografie adoptet in ti du lexicos... On trova in li diversi dictionariums national de nor lingue quelc divergenties in li líber usation del -e final in li nómines, e redactente li du supra mentionat lexicos yo sovente devet selecter inter du formes, con e sin -e final, egalmen admisset e usat. Metter ti -e inter parenteses, quam fa alcun autores, ne constitue un solution satisfant, nam li usatores ne save quel es li melior modelle. Por obtener un directive a sequer yo comensat per etablisser listes de paroles, quo fat me constatar quel li ortografie max comun por chascun gruppe de finales. Talmen it esset possibil uniformisar ti series conservante max possibil li aspecte del lingue e su ortografie traditional, ma evitante hesitationes sempre genant in li practica. Li resultates de ti long investigationes ha esset publicat in COsmoglotta de mai 1945 sub li titul: *Finales del nómines e del adjectives*, e in Cosm. de sept. 1946: *Li acurtat action*. Li opiniones e criticas recivet permisset me completar e rectificar li regules proposit quam it seque:

1/ Che li adjectives un adjuntion de -i ne es admisset quam un -e por li nómines, til plu profund exámine del question. Solmen -ós e -és (vide Cosm. B, 1945, p. 52) es scrit -osi e -esi por evitar li aspecte de un plurale e li scrition de un accentu, e anc por conservar li son dulci del -s final. To permisse scrir li plurale idés, comités, filios, mantós, etc., sin timer un confusion con li finales adjectivic -és, -os, pro que tis-ci es sempre scrit -esi e -osi.

2/ In li nómines, in principie, pro eufonie it es preferibil scrir un -e final pos du consonantes successiv (anc pos x, quel es considerat quam format de du consonantes), durante que li nómines finient per un sol consonante ne besona prender ti -e eufonic.

Ti cardinal regul es modificat in li sequent casus:

3/ Por evitar li confusion con li adjectives derivat per -al, -in, -iv, -bil, -ut, on adjunte li -e al nómines finient per ti síllabe: cereale, jurnale, arsenale, nómine, camine, lute. Li adjuntion del -e permisse sovente marcar li diferentie inter li nómine e li adjective corespondent. Ergo on have li nómines derivat del adjectives sequent: combustibil, combustibile, mal (adj.) e male (nómine), ideal, ideale, central, central, sub/marin, sub/marine, etc.

4/ Por evitar li fals aspecte de infinitives on adjunte -e al nómines finient per -ant, -ient, -ent, -at, -it, -et. Li adjuntion de -e permisse sovente distinter

-27-

inter li nómine e li participie. (Támen li finale -ment, pro que it es un ja tre usat sufixe, resta quam usualmen sin -e). Ergo: fate, mercate, scrit (adj) e scrite (nómine), resultat e resultate, passat e passate, president e presidente, interessat e interessate. Anc por evitar li fals aspecte de un derivate per -un, li nómines primitiv finient per ti síllabe es scrit -une: Ex.: lune, dune, prune, etc.

5/ Por evitar li fals aspecte de infinitives on adjunte -e al nómines finient per -ar, -ir, -er. Ergo: dangere, desire, véspere, líttere, papere, homare, etc.

6/ Por evitar li fals aspecte de plurale, on adjunte un -e pos paroles finient per -s: farse, dispense, curse, frise, sense, valse, brise, analise.

7/ Li finales composit de du repetit consonantes necessi por indicar li curt síllabe (Ex.: -ll, -pp, -ss, -tt, -rr, etc.) es sequet del finale -e por du rasones: Ti síllabes es plu facilmen pronunciat curt quande ili es sequet de un finale vocalic (compara grupp e gruppe). Ad-plu on ne posse scrir un vez cedill, poy sentinelle, e expectar del usatores que ili memora ti capriciosi ortografie chascun vez. Resta dunc solmen a admisser un sol solution por auxiliar li memorie: querelle, gazelle, tabelle, dentelle, cavalle, gruppe, lette, debatte, cigarette, progress, tapisse, etc.

Al supra regulas queles esset ja formulat in Cosm. B de 1946 (p. 56) li experienties e li consilies de mi colaboratores fa necessi adjunter un important modification:

Quelc popules e specialmen li german-parlantes pronuncia li -b e -d final presc quam -p e -t, quande ili ne es sequet de un vocale. Pro to it sembla preferibil scrir -e pos -b e -d adminu in li nómines. Ex.: cude, code, metode, mode, exode, nube, síllabe, atitude, etc.

On posse constatar que presc sempre ti regul da un ortografie con (???) al internationalitá e al traditional usa in Occidental.

Ric Berger
------

LI PAROL DURANTE

Un de nor sved corespondentes questiona nos pro quo Cosm. usa sempre plu durante con un -e final.

Li ortografie durant es solmen francesi, ma li Franceses ne pronuncia li -t final. In contrarie li Italianes, Hispanes e Portugaleses scri e pronuncia durante. Ergo li internationalitá postula preferetmen ti ortografie e pronunciation. Ma li rason de nor preferentie es que durante in li tre usat combination durant que, da un tro aspri combination (ntq) por li romanic popules.

R. Bg.

-28-

UN RESPONSE DE SR. JACOB

Sr. Hz. Jacob, autor del libre "On the choice of a common language", quel noi recenset in nr. 132 de Cosmoglotta, peti nos publicar li du sequent remarcas:

"1) Quam visibil sur pag. 81 del libre, yo es solmen li compilator, ma ne li autor del parte pri Basic English. (Ti parte esset adjuntet pro li insistentie del "New Education Fellowship" quel desirat que yo mey presentar li problema interlingual de omni láteres.)

2) Bibliografie: Dr. Lauwerys petit me mentionar solmen ovres queles es obtenibil in Anglia - li libre esset scrit quande li bombes ancor cadet - dunc in ti témpor null libres occidentalistic esset obtenibil ci e pro to ili ne posset esser includet.

Pro sucie de equitá, yo includet li nómine e li adresse del Occidental-Union (vid. pag. 79) e yo espera que in consequentie de to vu ha recivet pluri demandes de information."


Noi mersia Sr. Hz. Jacob pro ti complementari precisiones. Sin voler atribuer al afere plu mult importantie quam it merite, noi permisse nos far li sequent observationes:

It es exact que in li duesim parte del libre, quel ocupa se longmen pri Basic English, Sr. Hz. Jacob contenta se per reproducter un parte del oficial publicationes del Orthological Institute. Ma to ne changea li factes. Nam si Sr. Hz Jacob ne apartmen recomanda Basic English, il anc ne critica it quam il fat pri altri sistemas. Li letor ne avertit es íncapabil divinar li causes de ti total absentie de comentarie. Il constata unicmen que li tot duesim parte del libre es plenat per un apert apologie de Basic English, sin alcun reserve restrictiv del responsabil autor. On dunc anc ne posse blamar le si il tira ex ti constatation li conclusiones queles resulta del factic statu del coses.

Lu sam vale pri li explicationes de Sr. Hz. Jacob concernent li bibliografie. Si efectivmen il vell har esset fortiat indicar solmen li ovres obtenibil in Anglia, it vell har esset su deventie mentionar to in li prefacie in un ped-nota. Talmen li letores vell har savet in antey que ti bibliografie es un ovre defectiv. E il vell ancor facilmen har posset evitar ti defectivitá, si il vell solmen har prendet li pena distinter per un asterisco li ovres del *complet* liste queles es ancor obtenibil in Anglia.

Tamen noi es grat a Sr. Hz. Jacob pro su explication, pro que it permisset nos far un miraculosi decovrition. Noi vide que in ti liste de libres

-29-

obtenibil in Anglia figura li standard-ovre de Couturat et Leau: Histoire de la Langue universelle. Noi til nu credet sempre que ti rarissim ovre esset totalmen exhaustet e it joya nos audir que on posse ancor procurar se ti preciosi tresor in Anglia. Noi dunc peti Sr. Hz. Jacob comunicar nos li adresse del librería anglesi u noi posse comprar ti ovre, nam noi have un sat fort comenda a plazzar.

Si il ne es capabil indicar nos ti adresse, il va certmen ne blamar nos si noi atribue a su explication li valore quel it merite.    A. Matejka
----------

LI GENANT KAJ

In li Esperanto-jurnale "Sennaciulo" usa un curiosi medie por eliminar li malcomod e desgraciosi parol Esperanto KAJ (nor *e*). It abrevia it a un simplic k!, per quo on confesse li desire evitar ti vocabul quel sona strangimen in un lingue international pretendent esser modern. Couturat esset rect diente que li traduction del Bible in Esperanto, fat de Zamenhof, havet li utilitá pruvar quant íntolerabil deveni ti parol kaj ta u it es frequentmen usat. Támen li remedie usat hodie de Sennaciulo ne vale mult pro que in audition on deve pronunciar li tot parol, e que in letura on desfacilmen acustomar se vider in ti k un tot conjuntion quel es sempre scrit completmen in li national lingues.    R. Bg.
---------

NOTES AL GENITORES !

Li director de un secundari scol de Philadelphia ha decidet notar ne sol li infantes de su etablissement ma anc lor genitores. Il opine que li progresses de un eleve depende ante omnicos del hom, del conditiones de labor e del repose del eleve. Li maximal note va esser atribuet al genitores queles va har abstenet criticar, avan li infantes, li docida quel ili recive in li scole.

BON INTENTIONAT

- Ples aprender, yun mann, que yo ne intente donar un dot a mi filia ante pluri annus.

- Si to ne es tro long, yo va provar amar la por ella self solmen, durante quelc annus.

NOV DANGERE

In Anglia mult persones peti li responsabil autorités destructer li subterran refugitorias constructet durante li guerre, pro li rason que ti subterranes servi hodie solmen al amoroses, constituente un "permanent dangere por li yunité"!

-30-


QUIET VICINOS

Grotesca

Quande senior e seniora Brucon translogiat in un del litt domes de old senioretta Timi, il ifat un impression plutost ínnocent. Ella regardat in silentie durante que il signat li contracte, e pos que li usual litt miscomprenses inter locatora e locatarios esset clarificat, nequo sensational esset observabil che li nov vicinos de senioretta Timi.

Pos poc mensus, totvez, senioretta Timi observa que plu e plu mult brue veni del altri dom. "Ili vermen deve continuar far functionar lor radio pos deci-un horas," ella di a se self. "Yo deve scrir les". Ma ante que ella execute su intention, ella comprende que li fort dialogs  ne es li resultate de un regretabil manca de discrimination de lis Brucon in selecter li radio-programmas, ni in li potentie de lor aparate, ma que ili constitue verbal divergenties de opinion inter lis Brucon self.

Poy starta li demolition del dom. Fenestres es ruptet e potteríe exvola velocimen e con alt frequentie. "Bon Deo", di old senioretta Timi, quande un grand platil rupte se sur li mur del dom pos har presc frappat la, "ti gentes es vermen violent. Yo crede que alquo deve esser fat pri it." Totvez, alqualmen ella ne posse decider se quo far, nam lis Brucon vermen es violent, e probabilmen ne facil a manuar. E, omnicos considerat, it es *lor* potteríe.

Sive li potteríe exhauste se, sive li querelles es pacificat. Ominosi silentie reye li dom vicin.

Ma un matine senioretta es vermen chocat: del tegmente de lis Brucon, seniora Brucon pende per su gambes. Su facie, nu li max bass parte, es tot blu. Un blu strumpe es ligat firmmen circum su col. Ella ne responde al timid salutation de senioretta Timi, ni efortia in necun maniere changear su visibilmen íncomfortabil position. Senioretta Timi conclude que ella es mort. "Bon Deo", ella pianmen exclama e sedenta se por scrir su lettre.

"Car Senior Brucon", it di "It alquantmen repugna me interferer in vor vive marital, ma yo vermen deve invitar vos deprender del tegmente li córpor de vor decedet marita. Yo save que nor contracte ne contene null stipulation concernent un tal situation, ma yo es cert que vu va comprender mi position in ti sat ínexpectabil e ínusual circumstanties e ne refusar vor colaboration.

Vor devoet, Adelaida Timi"

Ella clude it e pondera ca liverar it self o inviar it per posta. Exeante de su porta ella observa un gruppe de homes regardant li dom vicin, durante que un politicst passa préter li decedent seniora Brucon e frappa ye li porta.

-31-

It es apertet de un mann con un cap grandmen bandageat.

"Vu va excusar mi intrusion", di li policist, "ma li circumstanties es extraordinari. It es, si yo have permission dir to, ínusual decorar domes per damas in reverset position. Esque vu objecte a mi question qui ella es"?

"Nequalmen", li mann di amabilmen, "mi marita."

"Esque yo posse prender li libertá questionar pro quo vu resoluet dar la ti-ci position?"

"Yo pensat que yo va haver plu mult pace in ti maniere. Ella havet in malissim lingue e customat jettar li potteríe a mi cap. Ante tri dies li ultim platil eat. Ella intentet ear in li cité por comprar nov potteríe. Yo pensat tam bon stoppar li afere."

"Exactmen. Yo comprende." di li policist. "Totvez, li leges comunal de nor borgo prohibi ínautorisat abellationes o decorationes ye edificies. Yo time que yo have li deventie demandar de vos deprender la."

"No," di senior Brucon, "nequi posse dir que ella es capabil far si on da la li chance."

"Certmen," insiste li policist, "considerante que li dama es ínconvertibilmen mort, ella es, quasi, privat de omni ulteriori capacitá de action. In altri paroles, vu posse securmen deprender la sin timer que vor post-marital harmonie posse esser trublat."

Senioretta Timi es satisfat vider que li judiciosi parlage e san rasonament del policist fa li adequat impression al usualmen violent Brucon. Il ea aportar un scale, e sub li discret ma ínexorabil supervision del policist, il libera li pedes de su decedet marita del ligamentes. Ella atinge li suol frappante it per un ínsonori bump e colapse in un fasce.

Li turbe da varie sones de aprobation, debit a curiositá, e desaprobation, debit a moralitá, ma, generalmen, demonstra li usual discipline de turbes in tal ocasiones. Solmen un yun garson risca remarcar que it es un scandale e que il desira vider anc li marito pender ye su pedes. On explica le que su desires contradi unaltru, e talmen reprobat il forea con un sense de honte.

Li policist suggeste que sr. Brucon mey prender li restage de su decedet marita e sequer le: "Yo desira vider seniora Brucon conservat in un loc plu apt, e si it ne causa vos tro grand embarasse, ples venir con me. It vell esser un considerabil auxilie si vu self explica li casu al magistrate."

Senior Brucon, quel aparentmen ne ha nequande audit parlage tam cortesi, seque quam un agne, portante li cadavre de su marita sur su epol. LI ultim cose quel Senioretta Timi vide, es li procession desaparient. Li policist in

-32-

fronte, marchante lentmen a con dignitá. Detra il, lis Brucon, poy li turbe, quietmen quam luctuosos in un marcha funebri.

"In facte", di senioretta Timi, "nor policie es capabil trovar li solution in omni desfacil situation. Pro quo yo ne pensat a ili antey ? Deo, yo va dever far nettar li dom e anunciar por nov locatarios. Yo es cert que on ne va permisser le revenir." E su profetie pruvat se rect.

(Original raconta in Occidental) Ilmari Federn, London

UTILITÁ DEL ANUNCIETTES

Pionera James Whitehead del Royal Engineers, in garnison apu Gaza, Palestinia, esset trist pro solitá. Il fat inserter un anunciette in du dial jurnales anglesi: "Pionero isolat demanda letura."

Li response ne tarda mult. It esset aportat a James Whitehead in du camiones de tri tonnes contenant ottant postal sacs. Lettres, libres, revúes, jurnales, propositiones de maritage e mem moné continuat arivar con accelerat cadentie. Durante tri semanes, li pionero recivet 12800 postal sacs! Secun li ultim novas, James Whitehead es proxim su demobilisation e retorna a Britannia. Pro to, li fluvie del invias diminue. Ma li librarium del regiment es mult providet e pionero Whitehead senti se minu solitari !

trad. L.M. de Guesnet, Paris
--------

UN LETTRE DE NORVEGIA

Yo ha leet in Cosm. que un Chinese habitant New-York ha devenit celebri per su nómine de familie composit de un sol líttere. Ma yo posse comunicar vos que yo conosse mani homes in Norvegia quel se nomina Å. On pronuncia ti Å quam O in german.   Johan Mikkelsen
----------

MORTE DE E LANTI

Li old francesi pionero de Esperanto, E Lanti de Paris, morit ante quelc mensus. Il esset un del max habil stilistes del lingue de Zamenhof, in quel il hat traductet li famosi libre de Voltaire: Candide.

Lanti, pseudonim de Adam, aprendet Esperanto tot sol, in li fronte, durante li guerre de 1914-1918. Tre activ il interprendet strax pos su retorne al civil vive un intensi propaganda por li "internacia lingvo", precipue che li milieus politic de levul, fundat li association proletari SAT, e redactet li organe SENNACIULO (=sen/naci/ulo, hom sin patria). Il hat consacrat se tam mult cordie e anim al lingue international que il self posset declarar que su lingue matrin hat presc devenit un extran lingue por il!

-33-


CRONICA

LINGUE INTERNATIONAL E RADIO:

In seque del emissiones de Radio Paris del 29 nov. e 16 dec. 46 pri quel noi ja raportat in Cosmoglotta, li progressistic parisan mundelingues demandat anc far audir lor voces.

Li 10 februar esset fat un nov emission in li "Unit States del Spíritu" ye 13 h. 35 sur li parisan catene, sub li direction de Prof. Aurelien Sauvageot, prof. in li scol del Oriental Lingues quel introductet li debatte monstrante li desfacilitás del international relationes pro li lingual obstacul e li desirabilitá de un comun lingue auxiliari. Prof. Waringhien defendet Esperanto. Sr Georges Aguiré monstrat li ameliorationes fat de Ido. L.M. de Guesnet emfasat que on besona solmen extraer li L.I. del comun materiale del vivent lingues e que Occidental es basat sur li maximum de internationalitá ne solmen del radicas, ma anc del afixes e del derivation. Parlante pri IALA, il declarat que li futur "Interlingua" posse esser solmen un variante de Occidental pro que, laborante secun li sam principies, li solutiones es necessarimen tre proxim un del altri. Al contrari li lingues del tip Esperanto difere mult pro que ili contene inventet formes queles on posse sempre modificar. Prof. André Martinet, prof. in École des Hautes Études (Sorbonne) e Director del Studies de IALA explicat quo es ti association, e li principies secun queles li studies es fat, principies queles, in facte, es identic a tis sur quel es basat nor lingue.

Exceptet li defensor de Esperanto, omni presentatores leet textus in su lingue. Ili ne timet far audir les !

Prof. Martinet dit que, laborante con li lingual materiale extraet ex li modern lingues, IALA have pluri modelles quel difere solmen per detallies. Su discurse ha esset reproductet in li ultim nró de Cosm.

Prof. Sauvageot conclude salutante li labores de IALA e esperanto que bentost on va reciver un definitiv solution, obtenet secun li metodes del modern linguistica e quel va far possibil li introduction del L.I. in li grand mundal oficial organisation.  L.M. de Guesnet (Paris)

FRANCIA:

Li "Occidental-Societé de Francia" have nu su organe printat: Interlinguistic-Novas, redactet de Sr. L.M. de Guesnet. Li nro januar-februar 1947, printat per li cuidas de Sr. Roux, instructor in Coulon (Deux-Sèvres, Francia), aporta nos mult interessant informationes, poy opiniones pri Occidental comparat a Esperanto, pri li labores de IALA, etc.

-34-

"Renascentie", Nro 4 (decembre 1946) apari sur 4 págines, con titul printat. Contenete: Li situation politic in Britania. - Quo evenit in Francia? - Colectivisme in li agricultura de Scandinavia. - Opiniones de Lenin e Stalin pri li L.I. - Cronica. - Liste de representantes de Renascentie. - Circum li labores de IALA. - Informationes che G. Bohin, DRULINGEN (Bas-Rhin) FRANCIA. - Redactor: W. Gilbert, 58 Rue de la Paix, Choisy-le-Roi (Seine), FRANCIA, Postchec-conto paris 5539-99.

In PARIS, li 8 februar evenit li prim reunion del progressistic mundelinguistes de Paris: Idistes e Occidentalistes. Conservante su propri lingual preferenties, ili tamen laborat per un fronte unit por li promotion de un ver modern L.I., in oposition contra li conservativ spíritu del Esperantistes. Ja pluri Idistes frequentat nor reuniones, ma quam privates; un tal incontra esset cordialissim e omnes joyat trovar se denov luctante por li sam ideale. Tal reuniones va evenir chascun mensu.

SVISSIA

Li Revue internationale de sténographie (Adresse: 11, Chemin Ritter, Bienne, Svissia), continua publicar textus e concurses in Occidental. Li nro de nov.-dec. 1946 contene li reproduction de un págine de Cosmoglotta.

Del ultim Nros de Cive del Munde, organe del Occidentalistes de St Gallen noi extrae lu sequent: Li 24 nov. 1946 Sr. Werner Zimmermann, conosset scritor e propagator de Occidental, ha parlat in St Gallen avan 200 auditores pri li reconstruction in Germania. Mult interessates recivet pos li discurse materiale de orientation pri Occ.

International cristan conferentie in St Gallen: Del 14 til 16 januar evenit in Oberwald proxim St Gallen un conferentie de cristan-social ductores ex 12 diferent landes. Li presentat materiales de orientation pri Occidental trovat un benevolent atention. Li comité acceptat un proposition, recomandar li studie de Occidental quam lingue international.   Dr. E.

In LUZERN esset fundat un gruppe Occidentalist comprendent ja un dozen de persones. Informationes che li Institute de Chapelle.

TCHECOSLOVACIA

"Voce de Praha", li organe de nor tchecoslovac coidealistes reapari. "Federali", li tchecoslovac section de nor movement, esset reorganisat e un comité de 11 membres electet. Du secretariatus existe, un in Brno e un in Praha. Redaction e administration del Buletin: Dr Karel Stastny, Dvorakova 25, Praha XI, Tchecoslov.

-35-

LI LABORES DE IALA

Li revúe Europa publica li sequent informationes quel va anc interessar nor letores:

Li linguistes de IALA ha renunciat completmen al chimere de un compromiss-lingue fabricat ex li tri max conosset sistemas Esperanto, Ido e Occidental. Ili ha per to confirmat li tese que un tal conglomerate es scienticmen ínsubtenibil.

Vice presentar un tal compromiss-lingue, ili ha elaborat 3 distint projectes. Ex li sintese de ti tri projectes va nascer li unic projecte proposit quam solution definitiv. Li du cardinal constatationes queles ja nu imposi se al atention del letor es li sequent:

1) Esperanto es definitivmen eliminat quam possibil candidate, nam li tot vocabularium, quel es comun al tri projectes, es constructet sur naturalistic base.

2) Li labores de IALA ha in tant gradu confirmat li teses del autor de Occidental, que li sintese nascent ex li tri provisori projectes ne posse producter un nov lingue essentialmen diferent de Occidental.

Noi posse dunc afirmar que li question del mundelingue es in via de proxim, definitiv solution.
-----

Li bonna. - Seniora, yo prefere departer pro que vu ne have fide a me.
Li seniora. - Qualmen ! ma yo ha lassat vos omni claves de mi coffres!
Li bonna. - To es possibil, ma nequo preciosi trova se in ili !
----

CONTENETE: Lingual desfacilitás in li international relationes. - Regularisation del finales in Occidental. - Li parol "durante". - Un response de Sr. Jacob. - Quiet vicinos, - Worte de E. Lanti. - Cronica. - Li labores de IALA.
-------

COSMOGLOTTA: Chef-redactor, Ric Berger, prof. Morges, (Svissia). Redaction e Administration: Institute Occidental, CHAPELLE (Vd) SVISSIA Tel. (021) 9'56'56 - Editor responsabil: Fred Lagnel, Chapelle (Vd) Cosmoglotta es poligrafat del Institute Occidental

-36-

Cosmoglotta A 126 (may 1939)

Annu XVIII -- May 1939 -- No 3 (126)  COSMOGLOTTA CONTENE. - Mitrovich: Interlinguistic central organ. - Berger: Li eterni problema...